Código Cero - Diario Tecnolóxico de Galicia

O Proxecto Nós estreita lazos coa industria para avanzar na IA en galego

S. P. — 2026-06-10T19:14:31Z

A Universidade de Santiago de Compostela acolleu hoxe o Foro ALIA de Tecnoloxías da Linguaxe e Industria, unha iniciativa impulsada polo Proxecto Nós no marco de ALIA. Trátase dun espazo estratéxico de encontro entre o ámbito académico, a investigación e o tecido empresarial para promover o desenvolvemento e a adopción de tecnoloxías lingüísticas baseadas en intelixencia artificial.
ALIA é un proxecto impulsado polo Goberno de España pioneiro na Unión Europea para dotar o país dunha infraestrutura pública de recursos de intelixencia artificial, con especial atención ao desenvolvemento das tecnoloxías lingüísticas para as linguas oficiais do Estado e cun firme compromiso coa IA aberta, segura e orientada ao ben común.
Dende a USC explican que “trala última edición de marzo, o foro reafírmase como unha plataforma de colaboración orientada a favorecer a transferencia de coñecemento e a incorporación dos avances en tecnoloxías da linguaxe aos procesos de innovación empresarial”.
Tal e como destacou o director do Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes da USC, Senén Barro, “ALIA busca situar as linguas de España á altura das máis desenvolvidas e usadas no mundo dixital e na súa economía e nós somos os encargados de facer que o galego brille especialmente aí, coa colaboración necesaria das empresas, que son á vez beneficiarias e benfeitoras neste proxecto”.
Na mesma liña pronunciouse a directora do Instituto da Lingua Galega, Elisa Fernández Rei: “ALIA é moito máis ca un conxunto de recursos lingüísticos, é a demostración de que a colaboración público-privada pode poñer a Galicia na vangarda das tecnoloxías da linguaxe”.
A xornada, que tivo lugar no Centro de Estudos Avanzados (CEA), permitiu dar a coñecer de primeira man o estado dos recursos desenvolvidos no marco de ALIA e explorar novas oportunidades de cooperación entre universidade e empresa. Un dos eixos centrais do foro foi a presentación dos novos recursos do ecosistema ALIA, entre eles o ALIA Kit, unha colección aberta de modelos, conxuntos de datos, ferramentas e demostradores deseñados para facilitar o desenvolvemento de aplicacións e servizos de intelixencia artificial nas linguas do Estado. Estes recursos, desenvolvidos no marco da Plan Nacional de Tecnoloxías da Linguaxe da Estratexia Nacional de Intelixencia Artificial, están ao dispor da comunidade en aberto para que administracións públicas, empresas, organizacións e equipos de investigación poidan incorporalos aos seus propios proxectos e procesos de innovación.
O foro serviu tamén para presentar os primeiros resultados da chamada á colaboración público-privada impulsada polo Proxecto ALIA-Nós, unha iniciativa creada para fomentar a aplicación práctica dos recursos lingüísticos e tecnolóxicos desenvolvidos ao longo dos últimos anos a través de proxectos como Nós, ILENIA ou o propio ALIA. Esta convocatoria seleccionou propostas empresariais orientadas a demostrar o potencial dos modelos de linguaxe, dos sistemas de tradución automática e das tecnoloxías da fala en contornas reais de uso, contribuíndo ao mesmo tempo a fortalecer a presenza do galego nos novos desenvolvementos tecnolóxicos.
Entre os proxectos que se presentaron atópase VERA, a plataforma desenvolvida por Imaxin para a avaliación avanzada de sistemas de tradución automática. Esta solución integra metodoloxías de avaliación humana e métricas automáticas para analizar o rendemento dos modelos lingüísticos, facilitando a mellora continua dos sistemas de tradución e contribuíndo ao fortalecemento do ecosistema tecnolóxico arredor do galego e doutras linguas do Estado.
Ao mesmo tempo, OSIX Tech Development deu a coñecer o seu proxecto, unha plataforma de avaliación automática de textos escritos e exposicións orais en galego asistida por intelixencia artificial. A ferramenta permite analizar tanto a corrección lingüística como a adecuación temática dos contidos, incorporando funcionalidades de transcrición automática, avaliación multimodal e xestión de dominios de coñecemento especializados.
Amais, o proxecto desenvolvido por Dimensiona Consultoría Tecnolóxica S.L. centrouse na creación dun asistente virtual intelixente en galego para facilitar o acceso da cidadanía á información pública. A solución combina tecnoloxías de recuperación avanzada de información e modelos de linguaxe con sistemas de recoñecemento e síntese de voz baseados nos recursos do Proxecto Nós, permitindo unha interacción natural mediante texto e fala.

Proxecto Nós

O Proxecto Nós é unha iniciativa para situar o galego canda as linguas máis desenvolvidas no ámbito da tecnoloxía da lingua e da intelixencia artificial. O seu obxectivo principal é “xerar os recursos necesarios para facilitar o desenvolvemento de servizos e produtos baseados na tecnoloxía da lingua como asistentes de voz, tradutores automáticos ou axentes conversacionais”.
En paralelo, o proxecto promove tamén a presenza dixital do galego, mediante a creación dunha ampla variedade de ferramentas e de recursos de alta calidade e de uso libre. Algunhas delas (un tradutor neuronal multilingüe, un recoñecedor de voz que converte fala en texto escrito, unha aplicación de síntese de voz que le en galego e un chatbot galego) atópasense de xeito totalmente libre a través do web do proxecto, a disposición de calquera persoa, institución, organización ou empresa que queira desenvolver un produto tecnolóxico, aplicación ou servizo que incorpore a lingua galega.
O Proxecto Nós é unha iniciativa da Xunta de Galicia (Secretaría Xeral da Lingua), que encomendou a súa execución á USC a través de dúas entidades punteiras de investigación en tecnoloxías da linguaxe e intelixencia artificial: o Instituto da Lingua Galega e o Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes. Anteriormente contou co financiamento do Ministerio para la Transformación Digital y de la Función Pública con fondos da Unión Europea-NextGenerationEU, no marco do proxecto ILENIA, e agora intégrase no proxecto ALIA.

A TVG presentará as súas novas apostas de ficción no Festival Internacional de Series Ría de Vigo

Redacción — 2026-06-10T18:30:00Z

A Televisión de Galicia terá unha presenza destacada no Festival Internacional de Series Ría de Vigo, que comeza hoxe e converterá a cidade nun dos principais puntos de encontro para profesionais do audiovisual, creadores, intérpretes e afeccionados ás series. A corporación aproveitará o evento para amosar algunhas das súas principais novidades de ficción, entre elas a presentación do tráiler de Pensión incompleta e a preestrea de Millonarios, actos que terán lugar durante a gala de clausura do venres.
A xefa de Contidos da TVG, Montse Besada, participou hoxe nunha mesa redonda dedicada ás producións galegas xunto con representantes da Academia Galega do Audiovisual e do Clúster Audiovisual Galego. Ademais, forma parte dos xurados encargados de avaliar os proxectos presentados nos pitchings orientados á procura de financiamento para novas producións.
A gala de clausura servirá para a estrea do primeiro capítulo de Millonarios, unha das grandes apostas da TVG para o próximo outono. A comedia, protagonizada por Xosé A. Touriñán e Eva Iglesias, segue a historia de Telmo e Luísa, unha parella cuxa vida cambia por completo tras resultar gañadora do Euromillón. A serie propón unha visión humorística do choque entre o luxo e o xeito de entender a vida propio de Galicia. A presentación completarase cun coloquio arredor da produción.
Durante a mesma gala tamén se dará a coñecer en exclusiva o tráiler de Pensión incompleta, coprodución da TVG, EiTB e 3Cat. Trátase da primeira serie rodada nas catro linguas oficiais do Estado: galego, castelán, éuscaro e catalán. A ficción figura entre os proxectos máis destacados da próxima temporada da canle pública galega.
A programación vinculada á TVG no festival completarase mañá coa proxección da segunda temporada de Punto Nemo, serie de ciencia ficción rodada en Galicia coa colaboración da televisión pública. Dirixida por Denis Rovira e protagonizada por Maxi Iglesias, Óscar Jaenada, Alba Flores, Margarida Corceiro e Najwa Nimri, a nova entrega resolverá os principais interrogantes que quedaron abertos ao remate da primeira temporada.
A participación da TVG no certame reforza tamén o seu apoio á industria audiovisual galega mediante a súa presenza en encontros profesionais, presentacións de proxectos e actividades divulgativas programadas ao longo do festival.

En marcha unha nova UMI galega orientada á dixitalización e seguridade biofarmacéutica: D'AIRA

S. P. — 2026-06-10T17:42:08Z

O centro tecnolóxico vigués Gradiant, en colaboración con Mestrelab Research (provedor referente de software científico) e a compañía biotecnolóxica Hifas da Terra, presentaron este 10 de xuño os detalles de D'AIRA, a nova Unidade Mixta de Investigación da nosa terra. Trátase dunha iniciativa colaborativa, que conta cunha dotación de 1,9 millóns de euros, e que iniciou a súa actividade co firme obxectivo de optimizar a eficiencia e seguridade dos procesos de desenvolvemento de fármacos e compostos químicos nos laboratorios biofarmacéuticos e biotecnolóxicos.
D'AIRA xorde co obxectivo de “dar resposta a un dos principais retos do sector”, ou sexa mellorar a explotación dos datos científicos mediante o uso de tecnoloxías avanzadas como a intelixencia artificial e a ciberseguridade, garantindo ao mesmo tempo a súa calidade, rastrexabilidade e protección.
“Esta unidade representa un paso firme e estratéxico cara á dixitalización segura dun sector de alto impacto social e económico como o biofarmacéutico. A través da aplicación de intelixencia artificial e de estritas medidas de ciberseguridade, converteremos o dato científico nunha activo clave para acelerar a transferencia de coñecemento ao mercado de forma eficiente e protexida”, explicou Daniel García Coego, directora da área de Sistemas Intelixentes de Gradiant.
A presentación oficial, celebrada recentemente na sede de Gradiant, contou coa participación de Carmen Cotelo, directora da Axencia Galega de Innovación (GAIN), quen destacou que “D'AIRA é un exemplo claro da misión deste tipo de convocatorias, orientadas a fortalecer o tecido empresarial a través da colaboración efectiva entre centros de coñecemento e empresas de distintos tamaños.
Por parte dos socios, acudiron Daniel García Coego, directora da área de Sistemas Intelixentes de Gradiant; Esteban Sinde, presidente e director de I D de Hifas da Terra; e Pablo Álvarez Freire, director do CIM Mestrelab Research, quen abordou os obxectivos, o contexto de colaboración e o impacto previsto da unidade.
Explicaron que D'AIRA artéllase ao redor dun enfoque integral que permitirá avanzar cara a laboratorios máis eficientes, conectados e seguros. Para iso, a unidade traballará en tres grandes ámbitos: a xestión avanzada do dato científico, orientada á mellora continua da súa calidade, rastrexabilidade e interoperabilidade; a aplicación de intelixencia artificial, mediante o desenvolvemento de modelos de analítica avanzada que faciliten a análise e a xeración de coñecemento a partir de grandes volumes de información e a ciberseguridade, asegurando de maneira proactiva a protección de datos sensíbeis en contornas altamente reguladas.
Pablo Álvarez Freire, director de CIM Mestrelab, destacou que “D'AIRA reúne capacidades extraordinariamente complementarias para abordar un dos grandes retos da industria: transformar a enorme cantidade de datos xerados nos laboratorios en coñecemento útil. A combinación de intelixencia artificial, biotecnoloxía e software científico avanzado permitiranos acelerar a dixitalización dos laboratorios e desenvolver solucións con impacto internacional desde Galicia”.
A iniciativa conta co apoio da Xunta de Galicia a través da convocatoria de Unidades Mixtas de Investigación e o co-financiamento de fondos europeos do programa Galicia FEDER 2021-2027.
D'AIRA permite abordar retos de elevada complexidade científico-técnica en contornas altamente reguladas, desenvolvendo solucións tecnolóxicas de impacto real que axuden a reforzar de forma decisiva a capacidade de resposta aos retos sanitarios actuais e futuros.
Este proxecto recibe financiamento da Axencia Galega de Innovación e conta con financiamento do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER) non marco do Programa de Galicia FEDER 2021-2027.

Román Rodríguez louva a capacidade do programa Talentos Inclusivos (CITIC) para derrubar barreiras tecnolóxicas

S. P. — 2026-06-10T15:00:00Z

Este mércores 10 de xuño clausurouse no Edificio Fontán de Santiago (Cidade da Cultura) a sexta edición do programa Talentos Inclusivos para o fomento da innovación tecnolóxica e a inclusión social, impulsado polo CITIC da UDC en colaboración con outras entidades. Un total de 16 centros educativos presentaron as súas propostas como brazos robóticos, deseños en 3D ou pictogramas para mellorar a autonomía e a calidade de vida de persoas con parálise cerebral. Entre os participantes estaba o conselleiro de Educación e Ciencia, Román Rodríguez.
Talentos Inclusivos é un programa para o fomento da innovación tecnolóxica e a inclusión social impulsado polo Centro de Investigación en Tecnoloxías da Información e as Comunicacións (CITIC) da Universidade da Coruña en colaboración coas entidades ASPACE Coruña, APAMP, Cruz Vermella A Coruña e Amencer-ASPACE e que conta co apoio da Xunta a través das consellerías de Educación, Ciencia, Universidades e FP e de Política Social e Igualdade, e da Fundación Española para a Ciencia (FECYT), entre outros.
Román Rodríguez, que estivo acompañado pola directora xeral de Ordenación e Innovación Educativa, Judith Fernández, e polo director xeral de Inclusión Social, Arturo Parrado, salientou a importancia de programas coma este “que son un exemplo de colaboración entre universidades, centros educativos e alumnos ao servizo de colectivos como, neste caso, son as persoas con parálise cerebral”. Neste senso, gabou que a combinación de “creatividade e tecnoloxía” se traduce en “propostas de ideas ao servizo dunha maior autonomía e mellor calidade de vida destas persoas”.
Na cita tamén participaron o secretario xeral do Consello Social da Universidade da Coruña (UDC), Jesús Spósito Prado, o vicepresidente de ASPACE Coruña, Eulogio López Río; o xerente de ASPACE Coruña, Ricardo Iglesias Sanmartín, a xerente de Amencer-ASPACE, Mónica Touriño Soto e o equipo de persoas voluntarias de Inditex.
O director do CITIC da UDC, Manuel Francisco González Penedo, subliñou que “Talentos Inclusivos é un exemplo claro de como a investigación e a tecnoloxía poden ter un impacto directo na vida das persoas. Ver ao alumnado traballar xunto ás entidades sociais para desenvolver solucións reais pon de manifesto o valor da innovación cando se orienta á inclusión e á mellora da autonomía persoal”.
Na mesma liña, o responsábel do programa, o investigador do CITIC Javier Pereira Loureiro, destacou que “esta edición volve demostrar o potencial do alumnado cando traballa a partir de necesidades reais. Os proxectos presentados reflicten creatividade, compromiso e unha enorme sensibilidade social, cun resultado que vai moito máis alá do ámbito educativo e ten un impacto directo na vida diaria das persoas usuarias”.
Tras a chegada do alumnado e das persoas participantes, e a recepción das autoridades, os representantes institucionais realizaron unha visita guiada polos expositores, durante a que coñeceron de primeira man os distintos proxectos e fixeron entrega dos diplomas acreditativos aos centros participantes.
Solucións para a vida diaria
O Edificio Fontán, na Cidade da Cultura, acolleu este mércores 10 pola mañá aos expositores nos que os 16 centros participantes en Talentos Inclusivos amosan máis de medio cento de proxectos desenvolvidos por alumnos de ESO, Bacharelato e FP en colaboración con persoas con parálise cerebral. Nos equipos participan estudantes, persoas con discapacidade, profesorado dos centros educativos e investigadores do CITIC.
Entre outras propostas, os equipos participantes amosan proxectos como brazos robóticos programábeis capaces de realizar tarefas básicas de cocina, pompeiros accesíbeis nos que as persoas con mobilidade reducida poidan accionar o mecanismo dun xeito sinxelo, un reloxo con pictogramas onde se asocian actividades a cada hora do día o que permite configurar horarios personalizados para que o usuario saiba que tarefa lle corresponde en cada momento, entre outros.
Participan nesta quinta edición de Talentos Inclusivos os seguintes centros.
A Coruña
CPR Calasanz-PP Escolapios
IES Plurilingüe Eusebio da Guarda
IES Ramón Menéndez Pidal
IES Agra do Orzán
CEEPR Nosa Señora De Lourdes
Culleredo
CPR Plurilingüe Montespiño
IES Rego de Trabe
CIFP Universidade Laboral
Ferrol
IES Saturnino Montojo
IES Sofía Casanova
Narón
IES Terra de Trasancos
Pontedeume
IES Breamo
Zas
IES Maximino Romero de Lema
Castro de Rei
IES José Trapero Pardo
Guitiriz
IES Poeta Díez Castro
Ourense
CPR Plurilingüe Santa Teresa de Jesús
Tecnoloxía sen barreiras
Talentos Inclusivos é un proxecto desenvolvido polo CITIC (Centro de Investigación en Tecnoloxías da Información e as Comunicacións) da UDC (Universidade da Coruña) e ASPACE Coruña, e que conta co apoio da FECYT (Fundación Española para a Ciencia e a Tecnoloxía) do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades; o Consello Social da UDC; o Concello da Coruña e a Xunta de Galicia.
O seu obxectivo é espertar vocacións STEM (siglas en inglés de Ciencia, Tecnoloxía, Enxeñaría e Matemática) entre os mozos e dar a coñecer a realidade da discapacidade a través de equipos colaborativos de traballo para resolver retos tecnolóxicos expostos por persoas con parálise cerebral.
A través deste proxecto, estudantes de secundaria e bacharelato de diversos institutos de Galicia, terán que buscar solucións tecnolóxicas a unha serie de retos que serán propostos por usuarios da entidade ASPACE Coruña, Amencer-ASPACE, APAMP e Cruz Vermella A Coruña.

A Politécnica de Ferrol acolle unha nova edición do curso sobre técnicas de modelado 3D

S. P. — 2026-06-10T14:30:00Z

Un ano máis, a Escola Politécnica de Enxeñaría de Ferrol (EPEF) acolle o curso de verán Modelado 3D con Siemens NX da man dos profesores da Universidade da Coruña (UDC), Juan de Dios Rodríguez García e Antonio Couce Casanova.
Desde este mércores 10 e ata o venres 12 de xuño celebrarase a primeira parte desta formación, de nivel básico, na que o estudantado inscrito poderá familiarizarse coas técnicas de modelado 3D botando man dun software de referencia na industria.
Os 21 alumnos e alumnas inscritos nesta primeira parte do curso de verán Modelado 3D con Siemens NX que acolle o Campus Industrial de Ferrol cursan estudos de grao ou de máster na propia Escola Politécnica de Enxeñaría de Ferrol (EPEF), así como na Facultade de Dereito e na de Informática, ambas as súas situadas no Campus da Coruña.
As persoas interesadas en participar na segunda parte do curso, de nivel avanzado, poderán inscribirse ata as 14:00 horas do venres 12 de xuño. A formación terá lugar, do luns 15 ao mércores 17 de xuño, de 09:00 a 14:00 horas. O prezo da matrícula é de 30 euros para os e as integrantes da comunidade universitaria e para aquelas persoas que se atopen en situación de desemprego.

A Xunta avoga por unha evolución dixital do turismo

Redacción — 2026-06-10T11:30:30Z

O conselleiro de Facenda e Administración Pública, Miguel Corgos, puxo hoxe en valor a aposta da Xunta por impulsar a transformación dixital do turismo mediante a integración da tecnoloxía, o aproveitamento dos datos e a innovación, co obxectivo de fortalecer a competitividade dun sector máis sostible e eficiente.
Na inauguración da xornada Ecosistemas de datos para destinos intelixentes, Corgos sinalou o turismo e o Camiño de Santiago como dous ámbitos estratéxicos para Galicia que requiren solucións tecnolóxicas adaptadas que permitan mellorar a toma de decisións e deseñar actuacións máis axeitadas ás necesidades reais. «A combinación destas tecnoloxías (economía do dato, intelixencia artificial ou internet das cousas) permítenos ofrecer solucións ás empresas e profesionais do sector», afirmou, ao lembrar que máis de 24.000 empresas e profesionais dispoñen desde hai anos de acceso a información personalizada e recursos a través de Turespazo.
Tamén salientou ferramentas como Turinfo, destinada a proporcionar recursos e información á rede de oficinas de turismo de Galicia; o futuro asistente conversacional baseado en intelixencia artificial, que complementará e ampliará o alcance destas oficinas; e a Plataforma de Intelixencia Turística de Galicia (TURINT). Estas solucións facilitan a creación de itinerarios personalizados para os visitantes, permiten empregar os datos para optimizar a xestión da ocupación, melloran o coñecemento da oferta, da demanda, dos mercados de orixe e dos destinos, e achegan á industria turística información procesada e adaptada ás súas necesidades.
«En definitiva, buscamos impulsar unha visión compartida para a evolución do turismo en Galicia, integrando tecnoloxía, datos e innovación como pancas estratéxicas para mellorar a xestión do destino, fortalecer a colaboración público-privada e reforzar o noso posicionamento competitivo baixo o selo Galicia Calidade», resumiu.
Corgos aproveitou a súa intervención para lembrar que Galicia conta co Centro GaiasTech como unha das ferramentas clave para avanzar nos obxectivos de especialización e soberanía dixital promovidos pola Xunta.
Entre as súas funcións figura a elaboración do Mapa de Capacidades Dixitais de Galicia, que reúne actualmente 360 empresas, 1.406 produtos e 78 tecnoloxías. Ao remate de 2025, o centro rexistraba máis de 1.700 entidades, entre empresas, clústeres, administracións públicas, centros tecnolóxicos e universidades.

O Demo Day Explorer do Campus de Lugo entrega os premios da edición 2026

S. P. — 2026-06-10T10:40:00Z

: Os premiados e premiadas do Demo Day Explorer 2026

O Edificio Cactus do Campus de Lugo (USC) acolleu onte a gala de entrega dos premios do Demo Day Explorer 2026. O primeiro premio foi para Discerna, un proxecto de Brais Vázquez Seijas, estudante no mestrado en Formación de Profesorado, que nace para conectar os centros formativos coas empresas durante as prácticas. Trátase dunha plataforma dixital que centraliza o rexistro, a validación e o seguimento para que o proceso sexa máis doado de xestionar.
O segundo premio recaeu en MuControl, de Nerea Torres Tobío, egresada da Facultade de Administración e Dirección de Empresas da USC, e David Pena Botana, gandeiro e técnico en electromecánica. Esta iniciativa revoluciona o vacún de carne cunha aplicación que maximiza a rendibilidade gandeira. A plataforma transforma a xestión tradicional mediante alertas personalizadas e un control absoluto de custos, ciclos produtivos e xenética.
O terceiro premio foi para Corata, unha plataforma intelixente de talento que transforma sinais psicosociais en información e sistemas de decisión máis precisos para a identificación, formación e encaixe profesional entre persoas e organización, para que estas decisión sexan máis inclusivas e útiles para ambas partes. A idea é de África Méndez Perera, egresada da Facultade de Psicoloxía da USC, xunto ao enxeñeiro de software, Sergio Dacal.
Indo ao acto de entrega de premios, sinalar que estivo presidido pola directora do Campus Terra, Marta Miranda, e contou coa participación do director da Área de Valorización, Transferencia e Emprendemento (AVTE) da USC, José Luis Villaverde. Tamén asistiron: Belén Liste, subdirectora Xeral de Emprego na Xunta de Galicia; Norman Veiga, técnico de Emprendemento no Concello de Lugo; Visitación Pérez, directora da Oficina Universitaria do Banco Santander; Alfonso Aller, director de Zona de Lugo do Banco Santader; Daniela Patrón, técnica de proxectos na Lug Open Factory e Elio López, CEO de Innogando S.L.
E falando de propostas innovadoras, o programa Santander X Explorer é un programa de emprendemento promovido polo Centro Internacional Santander Emprendemento (CISE) do Banco Santander en colaboración coa USC e coa financiación da Secretaría Xeral de Emprego e Relacións Laborais e que conta na USC con dous centros, un deles o Explorer USC Lugo Space.
O programa vai dirixido a aquelas persoas que teñan unha idea de negocio innovadora e queiran traballar nela para transformala nun proxecto de emprendemento. Para isto e durante doce semanas, as persoas participantes reciben por parte de especialistas formación en liña e presencial en diversas temáticas relacionadas co emprendemento, aplicando a metodoloxía learning by doing, a validación das ideas de negocio e o desenvolvemento de habilidades necesarias para transformas os seus proxectos en solucións viábeis e sostíbeis. Alén da formación, as persoas participantes reciben titorías que lles axudan a desenvolver a súa idea.
O Explorer USC Lugo Space foi valorado en 2025 como o terceiro centro a nivel internacional e o primeiro a nivel estatal, en 2026 o centro acadou a 5ª posición internacional e a 3ª estatal. Dos quince proxectos que se iniciaron no centro, un total de once chegaron á final.

: Foto dos participantes do Explorer USC Lugo Space

O programa Santander X Explorer UDC recoñece unha aplicación que converte o móbil nun medidor da nosa saúde

S. P. — 2026-06-10T09:20:29Z

O programa Santander X Explorer UDC vén de pechar a edición do ano 2026 coa entrega dos seus premios, unha cita na que o talento, a creatividade e as ganas de avanzar con novas propostas foron as verdadeiras protagonistas.
Na sala do Consello de Goberno da Reitoría, as persoas participantes presentaron os seus proxectos capaces de dar resposta a retos reais, demostrando, en palabras dos coordinadores do programa, “que as grandes ideas tamén nacen nas aulas universitarias”. Tras a exposición dos diferentes traballos, chegou a quenda das deliberacións do xurado e a posterior entrega de premios.
O galardón ao reto do vídeo, elixido por votación popular entre as persoas mentoras e os participantes nesta edición do programa, foi para Valora-T, de Mathías López Córdoba, que tamén acadou o terceiro premio da competición, pola súa iniciativa que propón unha aplicación capaz de converter o teléfono móbil nun sistema de avaliación da saúde mediante intelixencia e visión artificial, permitindo un seguimento continuo do estado das persoas usuarias.
O segundo galardón foi para NauticOps, de Abraham Riveiro Sotelo, un proxecto que desenvolve unha solución tecnolóxica para coordinar en tempo real as operacións portuarias, conectando de forma eficiente a todos os axentes implicados e favorecendo unha xestión máis áxil e integrada.
O primeiro premio recaeu en Uno más en casa, de David Feijóo Villar, unha iniciativa de marcado carácter social que promove a convivencia entre persoas maiores e estudantes mediante un sistema de intermediación e acompañamento, creando vínculos, apoio mutuo e beneficios para ambas as dúas xeracións.

80 escolares de Galicia reflexionan sobre a convivencia dixital grazas a Aldeas Infantís

S. P. — 2026-06-10T08:35:48Z

Co obxectivo de fomentar o valor da convivencia e reflexionar sobre o uso adecuado e seguro das contornas dixitais, Aldeas Infantís SOS celebrou este martes 9 de xuño no Parlamento de Galicia un pleno infantil no que 80 escolares de Educación Primaria dos colexios Arquitecto Casas Novoa, de Santiago de Compostela (A Coruña); Plurilingüe A Gándara, de Monforte de Lemos (Lugo); Plurilingüe Irmáns Villar, de Ourense, e Plurilingüe de Cerdeiriñas, de Piloño (Pontevedra) convertéronse en deputados por un día e levaron as súas propostas ao hemiciclo.
O acto estivo presidido polo presidente do Parlamento de Galicia, Miguel Ángel Santalices Vieira; o director xeral de Familia, Infancia e Dinamización Demográfica, Jacobo Rey Sastre; e o presidente de Aldeas Infantís SOS de España, Pedro Puig Pérez. Durante o pleno, os pequenos deputados e deputadas debateron, exposto e votado sobre a importancia da convivencia dentro e fóra da Rede.
Este curso 2025-26, o programa educativo Abraza os teus Valores continua co obxectivo de fomentar bos hábitos no uso da tecnoloxía. “Relacionamos os valores coa nosa preocupación e a de moitas familias e educadores sobre o uso que os nenos e nenas fan das pantallas. Por iso, buscamos promover un equilibrio na súa utilización que lles protexa dos contidos inadecuados, ao mesmo tempo que fomente a súa participación activa e contribúa ao seu benestar físico, emocional e mental“, sosteñen desde a organización de atención directa á infancia.
En representación do Colexio Arquitecto Casas Novoa tomou a palabra a deputada Diana Bönke López, de 4º de Primaria, que reivindicou o xogar máis na rúa e estar máis coa familia, fronte a pasar horas na Internet: “Creo que as pantallas son útiles, pero non poden substituír os abrazos, as conversacións, nin o tempo cos nosos seres queridos. Se aprendemos a usalas mellor, podemos ser máis felices e gozar máis das nosas vidas e as nosas familias”.
A continuación, tomou a palabra a deputada Valeria López, de 5º de Primaria do Colexio Plurilingüe A Gándara, que desde a tribuna de oradores falou da convivencia con nós mesmos, cos demais e co mundo, para chegar á seguinte conclusión: “Cremos que a clave é a educación, que nos permite mellorar como individuos e como grupo. Neste sentido, debemos destacar a educación en redes sociais, un mundo cada vez máis presente nas nosas vidas e que, a miúdo, resúltanos demasiado amplo”.
Desde o Colexio Plurilingüe Irmáns Villar, a deputada Isabella Gómez Rodríguez, de 6º de Primaria, puxo o foco en como convivir de forma positiva: “Debemos sinceros e empáticos cos demais. Debemos deternos, reflexionar e decidir se queremos achegar o noso gran de area para que a sociedade mellore e todas as persoas sentan cómodas e respectadas”.
E, por último, foi a quenda da deputada Noa Míguez Varea, de 6º de Primaria, do Colexio Plurilingüe de Cerdeiriñas, que interveu para reflexionar sobre os valores do respecto e a responsabilidade tanto dentro como fóra da Rede: “Un comentario amable pode ser de gran axuda, mentres que unha palabra negativa pode causar moito dano. Fomentar a convivencia tamén implica facer da Internet un lugar máis seguro, respectuoso e humano para todos”.
Tras os discursos, as catro voceiras, representantes de Galicia, presentaron 8 compromisos e abriuse a quenda de votacións. Todos os deputados e deputadas infantís pasaron pola urna para decidir a súa proposta favorita e comprometerse a cumprir a elixida. A máis votada foi a seguinte: “Crear máis actividades gratuítas para familias e nenos co fin de gozar xuntos sen depender tanto dás pantallas”. En segundo lugar: “Non mirar para outro lado cando vexamos situacións nas que alguén non está sendo respectado”. E, por último, elixiron a proposta: “Acompañar aos nenos e meniñas que veñan, tratalos como unha peza máis non noso grupo e a incluílos nos nosos xogos”.
Aldeas Infantís SOS iniciou o pasado curso un ciclo de tres anos dentro do seu programa educativo Abraza os teus Valores, co obxectivo de fomentar o equilibrio no bo uso da tecnoloxía. Esta iniciativa busca protexer aos máis pequenos de contidos non axeitados, promover o seu benestar físico e emocional, e fomentar a súa participación activa na sociedade.

Anthropic presenta Claude Fable 5 e Mythos 5

Redacción — 2026-06-09T21:30:00Z

Anthropic deu hoxe un novo salto na carreira pola intelixencia artificial de última xeración coa presentación de Claude Fable 5 e Claude Mythos 5, dous modelos que a compañía sitúa por riba de calquera versión anterior en capacidades e autonomía. Fable 5 convértese no modelo máis avanzado dispoñible para o público xeral, mentres que Mythos 5 (idéntico a nivel técnico, pero con restricións levantadas en áreas sensibles) queda reservado a un grupo reducido de profesionais da seguridade informática e investigadores. A compañía subliña que o lanzamento chega acompañado dun paquete de salvagardas máis estrito ca nunca, deseñado para evitar usos maliciosos nun momento no que os modelos comezan a demostrar habilidades de impacto real en ciberseguridade e investigación científica.
Segundo Anthropic, Fable 5 supera todos os seus modelos anteriores en benchmarks de enxeñaría de software, traballo analítico, visión por computador e tarefas científicas, destacando especialmente en escenarios de longa duración e alta complexidade . Durante as probas iniciais, Stripe asegurou que o modelo foi capaz de completar en días migracións de código que normalmente requirirían meses dun equipo humano . En visión, Fable 5 demostrou capacidade para reconstruír aplicacións web a partir de capturas de pantalla e mesmo completar xogos como Pokémon FireRed empregando unicamente imaxes, sen mapas nin información adicional.
Tamén destacan melloras substanciais en memoria e contexto prolongado: o modelo mantén a coherencia en tarefas de millóns de tokens e mellora os seus propios resultados empregando notas persistentes . En investigación científica, os avances son especialmente salientables. Mythos 5, con acceso ampliado, foi quen de acelerar procesos de deseño de proteínas ata dez veces e de xerar hipóteses biolóxicas novas que os científicos internos preferiron fronte ás propostas por modelos Opus nun 80% dos casos.
O lanzamento chega, con todo, acompañado dunha advertencia clara: estas capacidades tamén implican riscos. Anthropic recoñece que modelos deste nivel poderían facilitar ataques informáticos ou investigación biolóxica perigosa se caesen en mans equivocadas. Por iso, Fable 5 incorpora un sistema de clasificadores que bloquea ou deriva automaticamente certas peticións cara a Claude Opus 4.8, un modelo menos potente pero seguro para eses contextos . A compañía afirma que estas salvagardas están deliberadamente afinadas de maneira conservadora e que, aínda que ás veces poidan bloquear solicitudes inofensivas, só se activan en menos do 5% das sesións.
Mythos 5, pola súa banda, mantén as capacidades completas en ámbitos como a ciberseguridade e a bioloxía, pero só estará dispoñible para socios de Project Glasswing e, proximamente, para un programa de acceso supervisado dirixido a investigadores en ciencias da vida . Anthropic asegura que este modelo posúe as capacidades defensivas máis avanzadas do mercado e que xa demostrou utilidade protexendo software crítico en colaboración co goberno dos Estados Unidos.
Ambos modelos chegan cun prezo de 10 dólares por millón de tokens de entrada e 50 dólares por millón de saída, menos da metade do custo de Claude Mythos Preview. Fable 5 está dispoñible desde hoxe na API e nos plans de consumo empresarial, mentres que nos plans por subscrición estará incluído temporalmente ata o 22 de xuño antes de pasar a un sistema baseado en créditos segundo a dispoñibilidade de capacidade .
Co lanzamento de Fable 5 e Mythos 5, Anthropic reforza a súa estratexia de avanzar rapidamente en capacidades mantendo un enfoque estrito na seguridade. Insisten en que estes modelos teñen potencial para acelerar investigacións científicas, mellorar a seguridade global e transformar o traballo técnico, pero admiten que o equilibrio entre potencia e risco será cada vez máis delicado a medida que se achegan novos modelos aínda máis capaces.

A Comisión Europea rexeita as críticas de Apple e atribúelle a responsabilidade polo atraso de Siri AI na UE

Redacción — 2026-06-09T20:00:00Z

: Thomas Regnier, voceiro comunitario

A Comisión Europea respondeu con dureza ás críticas de Apple pola ausencia inicial das novas funcións de Siri baseadas en intelixencia artificial no mercado comunitario. Bruxelas sostén que a decisión de non lanzar Siri AI na Unión Europea corresponde exclusivamente á empresa estadounidense e nega que a Lei de Mercados Dixitais (DMA) impida a chegada deste produto aos consumidores europeos.
Segundo explicou o voceiro comunitario Thomas Regnier, Apple solicitara unha exención temporal de polo menos 18 meses ás súas obrigas de interoperabilidade previstas na DMA. A proposta consistía en introducir un intermediario que permitise a asistentes virtuais de terceiros acceder a Siri AI de forma segura, pero a Comisión rexeitou esa petición.
«A decisión de non despregar Siri AI na UE é de Apple e só de Apple», afirmou Regnier durante unha comparecencia en Bruxelas. O portavoz asegurou ademais que a normativa europea non contén ningunha disposición que impida á compañía lanzar novos produtos ou servizos no territorio comunitario.
Bruxelas sostén que Apple non foi quen de desenvolver solucións de interoperabilidade compatibles cos requisitos europeos de privacidade e seguridade. «En lugar de tratar de atopar unha solución de cumprimento axeitada, Apple limitouse a solicitar á Comisión Europea unha exención das súas obrigas de interoperabilidade baixo a DMA durante polo menos 18 meses. Iso non é unha opción», indicou Regnier.
Horas antes, Apple acusara á Comisión de non colaborar de maneira construtiva para garantir a privacidade e a seguridade dos seus dispositivos. A empresa confirmou que as capacidades avanzadas de Siri non estarán dispoñibles inicialmente nos iPhone e iPad comercializados na Unión Europea.
Non é a primeira vez que Apple vincula os seus atrasos na rexión coa normativa comunitaria. En 2025 xa asegurara que a DMA obrigara a aprazar a chegada a Europa de funcións como a duplicación da pantalla do iPhone en Mac, a tradución en directo mediante AirPods e determinadas prestacións de localización en Maps.
A DMA entrou en vigor para limitar o poder das grandes plataformas dixitais, favorecer a competencia e ampliar as opcións dispoñibles para consumidores e empresas. O incumprimento das súas disposicións pode supoñer sancións de ata o 10 % da facturación anual mundial dunha compañía.
Europa representou preto do 27 % das vendas totais de Apple no seu último exercicio fiscal, aínda que a multinacional non detalla especificamente os ingresos xerados dentro da Unión Europea. Reuters sinala que a investigación antimonopolio aberta pola Comisión sobre Apple e o cumprimento das obrigas de interoperabilidade segue en marcha.

Gemini 3.5 Live Translate leva a tradución oral en tempo real a máis de 70 idiomas

Redacción — 2026-06-09T19:00:00Z

Google presentou Gemini 3.5 Live Translate, un novo modelo de audio para tradución oral en tempo real que busca ofrecer conversas máis naturais entre persoas que falan idiomas diferentes. A tecnoloxía, que comeza a despregarse desde hoxe en distintos produtos da compañía, permite traducir a voz mentres se fala, mantendo aspectos como a entoación, o ritmo e o ton do interlocutor.
A tradución automática foi un dos primeiros proxectos de aprendizaxe automática de Google hai dúas décadas. Segundo a compañía de Mountain View, actualmente tradúcense máis dun billón de palabras cada mes para miles de millóns de usuarios a través dos seus servizos.
Gemini 3.5 Live Translate é capaz de detectar automaticamente máis de 70 idiomas e de xerar audio traducido de forma continua. A diferenza dos sistemas tradicionais por quendas, que agardan a que unha persoa remate de falar antes de ofrecer a tradución, o novo modelo procesa a fala mentres se produce, procurando un equilibrio entre a necesidade de obter suficiente contexto para mellorar a precisión e a de manter a conversa sincronizada. O resultado é unha tradución cunha latencia de apenas uns segundos e sen pausas artificiais.
O modelo tamén destaca pola súa capacidade para traballar con entradas multilingües sen configuración previa e pola súa resistencia ao ruído ambiental, o que facilita o seu uso en contornas concorridas. Google apunta a aplicacións como interpretación en directo durante chamadas, reunións, clases, emisións ou outros eventos.
A tecnoloxía xa está dispoñible para desenvolvedores en fase de vista previa pública a través da API Gemini Live e de Google AI Studio. Empresas como Agora, Fishjam, LiveKit, Pipecat ou Vision Agents integran esta infraestrutura para facilitar a creación de aplicacións de tradución por voz en tempo real.
Entre os primeiros casos de uso figura Grab, que está a probar o sistema para facilitar a comunicación multilingüe entre condutores e usuarios nos puntos de recollida. A plataforma xestiona máis de 10 millóns de chamadas de voz mensuais.
Google tamén anunciou a chegada de Gemini 3.5 Live Translate a Google Meet. A actualización permitirá ampliar o número de idiomas soportados de cinco a máis de 70 e ofrecer comunicación entre máis de 2.000 combinacións lingüísticas nunha mesma reunión, sen limitarse ás traducións desde ou cara ao inglés. Ademais, incorporarase unha nova interface que facilitará o acceso inmediato á función. A fase de vista previa privada para determinados clientes empresariais de Google Workspace comezará este mes, mentres que a despregadura máis ampla está prevista para finais de ano.
A aplicación Google Translate para Android e iOS tamén incorpora progresivamente esta tecnoloxía a nivel global. A función Live Translate permitirá utilizar auriculares para recibir traducións que reproduzan o ton e a expresividade do falante orixinal.
Os dispositivos Android recibirán ademais un novo modo de escoita que permite escoitar a tradución directamente polo auricular interno do teléfono. O usuario só ten que achegar o dispositivo á orella como se estivese nunha chamada convencional para recibir o audio traducido en tempo case real, unha opción pensada para situacións nas que non se dispoña de auriculares ou se prefira unha experiencia máis discreta.
Todo o audio xerado polo modelo incorpora marcas de auga dixitais mediante a tecnoloxía SynthID. Estas marcas, imperceptibles para os usuarios, quedan integradas directamente no son para permitir a identificación posterior de contidos xerados por intelixencia artificial e contribuír á loita contra a desinformación.

Vídeo de presentación de Gemini 3.5 Live Translate

A Comisión Europea obriga a Meta a restaurar o acceso gratuíto a WhatsApp para asistentes de IA rivais

Redacción — 2026-06-09T19:00:00Z

A Comisión Europea ordenou a Meta que restableza o acceso gratuíto de asistentes de intelixencia artificial de propósito xeral competidores á API de WhatsApp Business e que manteña esa situación mentres continúe a investigación antimonopolio aberta contra a empresa. Bruxelas considera que a conduta da multinacional podería estar a causar un dano grave e irreparable á competencia nun mercado emerxente e de rápido crecemento.
A investigación arrancou en decembro de 2025, despois de que Meta modificase a súa política de acceso a WhatsApp e impedise que provedores de IA distintos de Meta AI utilizasen a plataforma. En febreiro de 2026, a Comisión emitiu un prego de cargos no que xa advertía da necesidade de adoptar medidas cautelares para evitar danos á competencia. Posteriormente, en abril, comunicou a súa intención de obrigar á empresa a restaurar o acceso dos asistentes de terceiros.
A decisión adoptada agora conclúe que existen indicios suficientes para considerar que Meta ocupa unha posición dominante no mercado de aplicacións de comunicación para consumidores no Espazo Económico Europeo desde, cando menos, xaneiro de 2023. Segundo a análise preliminar da Comisión, a empresa estaría a abusar desa posición ao impedir que asistentes de IA rivais utilizasen a API de WhatsApp Business.
O conflito remóntase ao 15 de outubro de 2025, cando Meta prohibiu o acceso de asistentes de IA de terceiros á súa plataforma. A consecuencia foi que Meta AI quedou como o único asistente deste tipo dispoñible en WhatsApp. A Comisión considera, nunha primeira avaliación, que esta actuación equivale a negar o acceso a unha infraestrutura que previamente estaba aberta a terceiros.
Aínda que o 4 de marzo de 2026 Meta modificou parcialmente a súa política e permitiu de novo a presenza de asistentes rivais, introduciu unha tarifa económica que, segundo Bruxelas, ten na práctica un efecto equivalente á prohibición anterior.
A Comisión sostén que existe unha necesidade urxente de actuar porque o mercado dos asistentes de IA atópase nun momento decisivo do seu desenvolvemento. Na súa opinión, a restrición imposta por Meta podería dificultar a entrada e o crecemento de empresas máis pequenas e novos competidores fronte aos grandes operadores xa establecidos.
A resolución obriga Meta a volver ofrecer acceso á API de WhatsApp Business aos asistentes de IA de terceiros nas mesmas condicións existentes antes do 15 de outubro de 2025, incluíndo a gratuidade do servizo. A empresa deberá aplicar esta medida nun prazo máximo de cinco días hábiles e mantela vixente ata que a Comisión adopte unha decisión definitiva sobre o fondo do caso.
A investigación principal continúa aberta e examinará a legalidade de todas as actuacións de Meta relacionadas con esta cuestión.
A vicepresidenta executiva da Comisión Europea para unha Transición Limpa, Xusta e Competitiva, Teresa Ribera, defendeu a necesidade destas medidas cautelares ao afirmar que «nun mercado que evoluciona con rapidez, a competencia pode desaparecer moito antes de que se adopte unha decisión final». Ribera sostivo que a actuación permitirá preservar a competencia no mercado dos asistentes de IA, manter unha importante vía de acceso aos consumidores europeos a través de WhatsApp e garantir que os cidadáns poidan escoller libremente que asistente de intelixencia artificial desexan utilizar.
A normativa europea permite á Comisión adoptar medidas cautelares cando existen indicios de infracción das regras de competencia e un risco de dano grave e irreparable para o mercado. Trátase da segunda vez que Bruxelas recorre a este mecanismo ao abeiro do Regulamento 1/2003, despois do caso de Broadcom en 2009.
Se Meta incumprise a orde, a Comisión podería impoñer sancións de ata o 10 % da súa facturación anual mundial, ademais de multas coercitivas diarias de ata o 5 % da facturación media diaria do exercicio anterior para forzar o cumprimento da decisión.

Vigo pon en marcha startTIC para impulsar 30 proxectos innovadores en IA, 5G e ciberseguridade

Redacción — 2026-06-09T18:00:00Z

Vigo acolleu a presentación da primeira edición de startTIC, unha incubadora de alta tecnoloxía orientada ao impulso de proxectos innovadores do sector TIC. A iniciativa seleccionará 30 propostas vinculadas a ámbitos como a intelixencia artificial, a 5G, a ciberseguridade e outras tecnoloxías avanzadas, que participarán nun programa intensivo de incubación de seis meses.
O proxecto está promovido pola Zona Franca de Vigo en colaboración coa Cámara de Comercio de Pontevedra, Vigo e Vilagarcía e Gradiant, dentro da iniciativa europea de infraestruturas para incubadoras de alta tecnoloxía en sectores estratéxicos emerxentes. Conta ademais cun cofinanciamento do 60 % a través do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER) correspondente ao Programa Operativo Plurirrexional de España 2021-2027.
Durante o acto de lanzamento, celebrado no Auditorio da Zona Franca de Vigo, presentáronse os obxectivos dun programa que busca reforzar o ecosistema TIC galego, facilitar a transferencia tecnolóxica e apoiar emprendedores e pequenas e medianas empresas no desenvolvemento de solucións innovadoras. Os proxectos seleccionados recibirán titorización personalizada, asesoramento tecnolóxico, formación especializada, actividades de networking e acceso a infraestruturas avanzadas. O prazo de inscrición permanecerá aberto ata o 6 de xullo.
O delegado do Estado na Zona Franca, David Regades, destacou que startTIC pretende fortalecer o ecosistema tecnolóxico galego e contribuír á creación de novas empresas e emprego cualificado. Tamén enmarcou a iniciativa na estratexia para consolidar Vigo como un nodo tecnolóxico de referencia.
Pola súa banda, o presidente da Cámara de Comercio de Pontevedra, Vigo e Vilagarcía, José García Costas, definiu a incubadora como unha plataforma para acelerar o crecemento do sector TIC e favorecer a incorporación da tecnoloxía a outros ámbitos produtivos. Explicou ademais que a entidade terá un papel activo na titorización dos proxectos e no apoio aos seus procesos de internacionalización.
O director xeral de Gradiant, Luis Pérez Freire, sinalou que a convocatoria representa un paso máis na consolidación de Galicia como un ecosistema tecnolóxico competitivo e innovador, capaz de atraer talento, investimento e novos proxectos empresariais de base tecnolóxica.
A xornada contou tamén coa participación de Esteban Vázquez, cofundador e director tecnolóxico de Alice Biometrics, quen compartiu a súa experiencia no desenvolvemento dunha empresa deep tech xurdida da investigación. Vázquez subliñou a importancia de contar cun ecosistema colaborativo que facilite a transformación do coñecemento científico en produtos e negocios viables.
O alcalde de Vigo, Abel Caballero, foi o encargado de clausurar o acto. Durante a súa intervención cualificou startTIC como unha iniciativa clave para o ecosistema emprendedor e para a atracción de talento, ao tempo que asegurou que contribuirá ao desenvolvemento económico e á creación de emprego na cidade. Tamén reivindicou o liderado de Vigo na transformación tecnolóxica e subliñou que «as novas startups con máis tecnoloxía son o futuro».
startTIC estará especialmente orientada a iniciativas relacionadas co 5G, a ciberseguridade, a intelixencia artificial, a defensa, as comunicacións avanzadas e outras tecnoloxías habilitadoras dixitais. A incubadora integrarase no complexo VgoTIC Global HUB de López Mora, promovido pola Zona Franca como espazo de referencia para a innovación, o emprendemento e a colaboración entre empresas, centros tecnolóxicos e institucións.

A Secretaría da Lingua reforza a súa formación en galego para persoas foráneas, con material no Portal da Lingua

S. P. — 2026-06-09T17:00:00Z

Máis de 100 concellos impartirán a partir de xullo cursos de introdución á lingua e cultura galegas destinados á poboación non nada na Comunidade para favorecer a súa “integración, convivencia e inclusión sociocultural efectiva”, tal e como destacou este 9 de xuño o secretario xeral da Lingua, Valentín García, durante a xornada de formación celebrada para as entidades locais que acollerán estas propostas.
Na mesa da xornada participou a responsábel de Política Lingüística do Concello de Ribeira, Alicia Padín.
García lembrou que se trata dunha das medidas inmediatas postas en marcha no marco do Pacto pola Lingua para fomentar o prestixio do galego e que ao seu abeiro realizáronse o ano pasado un total de 105 cursos con 1.503 participantes de ata 39 nacionalidades.
Neste senso, Valentín García destacou que “a poboación proveniente do exterior e asentada no territorio é un dos núcleos da sociedade onde poñemos o foco para incentivar a presenza da lingua, poñendo á súa disposición ferramentas para achegarse tanto a nocións de gramática básica como a contidos culturais e históricos”. Así, “tras a grande acollida na súa primeira edición”, puntualizou, porase en marcha de novo este programa formativo ata o primeiro semestre de 2027 e que se desenvolve a través da Rede de Dinamización Lingüística, así como a través de varios convenios de colaboración con Cáritas Federadas Galicia, Cáritas Diocesana Lugo e a Cruz Vermella
Este curso está estruturado en cinco unidades temáticas, pensadas para acompañar o proceso de aprendizaxe dun xeito gradual, práctico e conectado coa realidade galega. Cada unidade integra contidos de fonética, para familiarizarse cos sons do galego e mellorar a pronuncia; de gramática, centrada nas estruturas básicas e frecuentes da lingua; de léxico útil, cun enfoque comunicativo para situacións cotiás, e culturais, nos que tamén hai unha aproximación á historia do galego.
Cómpre destacar neste senso que, grazas a esta iniciativa, que se desenvolveu durante o 2025, elaboráronse materiais en liña descargábeis que agora están a dispor da comunidade internauta e de xeito gratuíto no Portal de Lingua para calquera persoa interesada.

O Concello de Santiago e a USC automatizan a concesión de bolsas de comedor escolar

S. P. — 2026-06-09T16:00:00Z

A concelleira de Dereitos e Servizos Sociais, María Rozas, deu conta este martes 9 de xuño do acordo de colaboración co grupo de investigación da USC para impulsar unha experiencia piloto que simplifique o proceso de solicitude e tramitación das bolsas de comedor escolar ao tempo que reduza a fenda dixital entre a cidadanía.
O proxecto ten como obxectivo reducir en ata un 80 por cento o tempo de tramitación e evitar que as familias que teñen dereito ás axudas non as soliciten por descoñecemento ou por dificultades no procedemento.
Estes e outros datos foron achegados por María Rozas nunha rolda de prensa na que tamén participaron a investigadora principal de Armela, a catedrática de Dereito Administrativo Alba Nogueira; e o codirector do proxecto, Beltrán Puentes.
A tenenta de alcaldesa explicou que esta colaboración “permítenos ir un paso máis alá coa convocatoria das bolsas de comedor, despois de que tiveramos feito unha importante aposta orzamentaria por chegar ao maior número de familias”. Neste sentido, María Rozas lembrou que o presuposto destinado a estas axudas “pasou en 10 anos de 85.000 euros a 1,1 millóns de euros, de maneira que temos 1.900 nenos e nenas beneficiarias dunha poboación de 3.500 menores de entre 3 e 12 anos”.
Pola súa banda, Alba Nogueira explicou que a colaboración fai parte do programa de aceleración da transferencia de coñecemento en ciencias sociais da Universidade de Santiago, e pretende poñer o foco “nos atrancos burocráticos que lle afectan especialmente ás persoas en situación de vulnerabilidade”.
Sinalaron que o proxecto Axudas a un click xorde como resposta ao incremento da fenda dixital, especialmente para as persoas en situación de vulnerabilidade, e diante da necesidade de corrixir o fenómeno non take up polo que as persoas que poden ser beneficiarias de certas políticas non chegan a canalizar as súas solicitudes, ben por descoñecemento ou ben por un exceso de burocracia.
Fronte a iso, o traballo que vai desenvolver o grupo de investigación Armela trata de reverter o procedemento habitual, de maneira que o Concello sería proactivo para identificar de oficio ás familias potencialmente beneficiarias das bolsas de comedor escolar, material e actividades; e as familias terían que aceptar a axuda e non solicitala. Ao tempo, eliminaríase o exceso de tramitación, xa que a Administración utilizaría unha plataforma de intermediación de datos para acceder a documentos que xa posúe e que non sexan as familias as que teñan que achegalos coa súa solicitude.
Trátase, tal e como explicou a concelleira María Rozas, “de ter unha Administración proactiva, de seguir un modelo similar ao do borrador da declaración da renda, que os contribuíntes só teñen que aceptar ou modificar”. En palabras de Alba Nogueira, “daráselle a volta ao procedemento para que sexa a administración a que lle pregunte á cidadanía se quere seguir solicitando as axudas ás que xa optou nalgunha ocasión, e non a cidadanía a que teña que iniciar o proceso”.
No proxecto collerán corpo tres innovadoras aplicacións: a solicitude proactiva con precarga automática dos datos do padrón e da información tributaria; a supresión da carga documental mediante a plataforma de intermediación de datos e validación automática co centro escolar e, por último, o redeseño integral do procedemento administrativo para que sexa fácilmente realizable desde o teléfono móbil, con apoio presencial.
A previsión do grupo de investigación Armela é que este proxecto permita a redución do 80% no tempo medio de tramitación das bolsas, o que implica tamén unha optimización dos recursos humanos municipais. Do mesmo xeito, poderase garantir que a convocatoria chega a todas as familias que o precisan, que aforrarán ademais en tempo e desprazamentos para a obtención de copias documentais
No proxecto de Armela, ademais da Concellaría de Dereitos e Servizos Sociais, tamén colabora a Federación de ANPAS Compostela, como entidade representativa das familias con nenos e nenas en idade escolar.

A Secretaría Xeral da Lingua leva a unha ducia de localidades do Bierzo o noso novo audiovisual

S. P. — 2026-06-09T15:00:00Z

A Secretaría Xeral da Lingua programou entre o 12 e o 24 de xuño o ciclo Cinema en galego en 11 localidades do Bierzo e Sanabria para “reforzar a presenza da nosa lingua neste territorio veciño, onde xa cotamos con estudos, con novas propostas lúdicas”, tal e como sinalou durante a presentación desta iniciativa o secretario xeral Valentín García, destacando que estas proxeccións póñense en marcha ao abeiro do programa de promoción do galego nestas áreas.
Nelas, dixo, a través dun protocolo de colaboración co Goberno de Castela e León, impártese formación nun total de 19 centros educativos.
Deste xeito, apuntou, “pensamos en facer algo diferente, na rúa, que chegue a toda a poboación destes puntos, ademais do propio estudantado, na liña da nosa aposta pola proxección da lingua máis alá de Galicia”.
Para celebrar o 25 aniversario deste programa, a cidadanía en xeral poderá gozar de filmes en lingua galega ao aire libre nas localidades de Camponaraya, Villafranca del Bierzo, Lubián, Corullón, Toral de los Vados, Puente de Domingo Flórez, Carucedo, Cacabelos, Toral de Merayo, Cubillos del Sil e Ponferrada.
Lembrou que neste curso 2025-2026 matriculáronse nos estudos de galego nos territorios castelán leoneses limítrofes con Galicia un total de 1.207 persoas, 30 máis que no curso pasado, “afianzando deste xeito o interese pola aprendizaxe da lingua e o compromiso da Xunta co seu impulso fóra da Comunidade”, sinalou, engadindo que estamos ante uns estudos de carácter voluntario que abranguen a ensinanza non universitaria e nos que este ano participan 13 centros de Educación infantil e Primaria da comarca do Bierzo e un da comarca de Sanabria (Lubián), que suman 991 estudantes. Tamén se imparten clases en catro centros de secundaria do Bierzo, con 158 alumnos, e na Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada, con 58 matrículas.
Ás horas lectivas, únenselle outras actividades extraescolares complementarias que permiten potenciar o coñecemento da lingua e da cultura galegas como son as Xornadas Martín Sarmiento nas que se fraguou a idea de organizar o ciclo de cinema na rúa.

A Tecnópole acolle unha xornada sobre ciberseguridade para as empresas

S. P. — 2026-06-09T14:30:00Z

: Acto de apertura da xornada con Marta Nóvoa

Hoxe tivo lugar no Parque Tecnolóxico de Galicia (Tecnópole) en San Cibrao das Viñas (Ourense) a inauguración dunha xornada dedicada á ciberseguridade como un dos grandes desafíos do tecido empresarial na actualidade. Estamos a falar da xornada Ciberseguridade aplicada: Protexendo as empresas galegas nun mundo dixital.
Ao acto de apertura asistiu a vicepresidenta primeira da Deputación de Ourense e alcaldesa de San Cibrao, Marta Nóvoa, quen aproveitou para subliñar a importancia da ciberseguridade de cara á competitividade empresarial e á igualdade no rural. Engadiu Nóvoa que a dixitalización deixou de ser “unha opción” para converterse nunha “necesidade estratéxica para as empresas galegas”.
Nese avance tecnolóxico, a vicepresidenta advertiu que implica tamén novos riscos que deben afrontarse con preparación e anticipación, xa que “a seguridade dixital forma parte xa da propia competitividade empresarial”.

: Marta Nóvoa, vicepresidenta da Deputación e alcaldesa de San Cibrao

Neste senso, son máis necesarias que nunca xornadas deste tipo que permiten compartir experiencias prácticas e achegar ferramentas útiles para prever eses posíbeis riscos. Segundo a alcaldesa é de gran importancia a cooperación entre institucións, empresas, universidades, centros tecnolóxicos e expertos para poder “construír entre todos un ecosistema dixital máis seguro e resiliente”.
Engadir que esta xornada reuniu a autoridades, profesionais do sector tecnolóxico e representantes empresariais coa finalidade de analizar os riscos e oportunidades da transformación dixital. Esa transformación dixital debe chegar “a todo o territorio, tamén aos concellos rurais, ás pequenas e medianas empresas e aos emprendedores do interior de Galicia”, afirmou Marta Nóvoa, quen lembrou que a igualdade de oportunidades consiste en garantir que calquera persoa poida acceder aos recursos necesarios para competir nunha contorna dixital segura.

O Día da Música centra a nova entrega do portal Proxector

S. P. — 2026-06-09T14:00:00Z

Dos alalás e da lírica medieval ata a actual escena musical en galego, a nova entrega do portal Proxector, iniciativa en liña de divulgación en galego promovida polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CDSG) do Consello da Cultura Galega (CCG) e pola USC, conmemora o Día Europeo da Música (21 de xuño) cunha ducia de vídeos. Baixo o título Lingua e música en sintonía, abórdanse temas como os seráns, as regueifas, as músicas urbanas e outros estilos musicais.
O especial arrinca co primeiro episodio da serie documental As músicas do vinte, dirixida e producida por Isaac Pazos, que pon en valor o traballo dunha serie de artistas que están a protagonizar a nova creación musical galega. A primeira estaba centrada en Nuno Pico e o seu proxecto musical: Grande Amore.
Entre as propostas que se recollen nesta entrega, hai dous vídeos sobre a regueifa. Nun deles os integrantes do grupo SonDaRúa falan da cultura hip hop e fan unha demostración práctica sobre a improvisación oral no rap e, no outro, é un obradoiro da regueifa en vídeo (con seis pezas audiovisuais).
Outro dos vídeos está centrado no rock bravú, un movemento musical que a mediados dos anos 90 revolucionou a escena musical galega cun rock cantado en galego, inspirado na cultura popular e acompañado de guitarras eléctricas. Un dos seus máximos expoñentes, Xurxo Souto, guía este documental que fai un percorrido polos grupos como Os Diplomáticos de Monte Alto, Os Rastreros, Skornabois, Os Impresentables, Os Papaqueixos ou O Caimán do Río Tea.
Da man da USC hai un vídeo sobre os aspectos musicais vinculados ao xogo tradicional, así coma das características dos xoguetes musicais e do repertorio de cancións infantís con xogo (ou xogos cantados).
Nesta entrega tamén se achegan un audiovisual para elaborar instrumentos, como un do Proxecto Ronsel para construír un mirlitón, instrumento musical da familia dos membranófonos (unha cana á que se lle fai un pequeno burato nun dos laterais). Hai tamén unha charla do antropólogo Rafael Quintiá sobre a foliada, na que debulla en que consistiu o traballo de elaboración do informe para o recoñecemento desta manifestación como Ben de Interese Cultural (BIC).
Arredor da gaita achégase unha charla-concerto de carácter didáctico no que Pablo Carpintero e Rosa Sánchez fan un percorrido polas gaitas de fol existentes en diferentes lugares do noroeste da península polos que transcorre o Camiño de Santiago.
Pecha esta entrega catro pezas de contido diverso: unha sobre as principais figuras musicais do Romanticismo, con especial mención para Pascual Veiga, autor do Himno de Galicia; outra sobre o contexto do órgano en Galicia; outra sobre a lírica galego-portuguesa e os seus principais xéneros; e outra sobre as cantigas de transmisión oral e, máis concretamente no alalá, canto popular galego lento, sen acompañamento instrumental, considerado a forma máis antiga de música tradicional galega.

Por fin podemos reordenar as publicacións na cuadrícula de Instagram

Marcus Fernández — 2026-06-09T12:00:00Z

Unha das funcións máis anticipadas de Instagram por fin está a distribuírse entre todos os usuarios. Trátase da posibilidade de reordenar a cuadrícula de publicacións no noso perfil, función que pode realizarse simplemente premendo de xeito prolongado unha das publicacións, para que apareza un menú no que temos unha nova opción: reordena a cuadrícula.
Unha vez activada a nova función, o usuario pode desprazar e soltar as distintas publicacións para deixar a cuadrícula ao seu gusto, algo que resulta especialmente interesante para marcas e influentes que queren ter un maior control sobre a imaxe que proxectan nas súas redes sociais.

: Cada vez son máis as opcións de personalización da cuadrícula de Instagram

Ramón López de Mántaras recibirá o Premio Colexiado de Honra do CPEIG na Noite da Enxeñaría en Informática

S. P. — 2026-06-09T11:36:35Z

O Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia (CPEIG) concederá o Premio Colexiado de Honra a Ramón López de Mántaras por “ser pioneiro da intelixencia artificial en España e Europa”, investigando sobre a materia desde 1975 e sendo fundador e director do Instituto de Investigación en Inteligencia Artificial do CSIC (IIIA-CSIC), unha das institucións de referencia nesta eido. O galardón será entregado no marco da Noite da Enxeñaría en Informática de Galicia que se celebra este venres 12 en Santiago, no Hotel Puerta del Camino.
O presidente do CPEIG, Fernando Suárez, sinala que ao longo da súa carreira, López de Mántaras contribuíu de forma decisiva ao desenvolvemento da investigación en intelixencia artificial, ao impulso da comunidade científica internacional e á transferencia do coñecemento cara a sociedade.
“Autor de máis de 300 publicacións científicas e galardoado con algúns dos máis prestixiosos recoñecementos internacionais en intelixencia artificial, entre eles o Robert S. Engelmore Memorial Award da AAAI, o Distinguished Service Award de EurAI e o Premio Nacional de Investigación Julio Rey Pastor, o seu labor contribuíu, a situar a España no mapa mundial da intelixencia artificial”, apunta Suárez.
Máis alá das súas contribucións científicas, o CPEIG destaca que Ramón López de Mántaras foi distinguido “polo seu compromiso cunha visión ética, humanista e responsábel da tecnoloxía”, converténdose nunha das voces máis autorizadas para reflexionar sobre o impacto da intelixencia artificial na sociedade e sobre a necesidade de poñer o progreso tecnolóxico ao servizo das persoas”.
Con esta distinción, o CPEIG recoñece “unha traxectoria exemplar que contribuíu de maneira excepcional ao avance da informática e da intelixencia artificial, inspirando a xeracións de profesionais e investigadores e reforzando o papel da tecnoloxía como motor de progreso e benestar social”.
Pola súa parte, Ramón López de Mántaras recibe esta distinción cunha profunda satisfacción e un sincero agradecemento. Tras moitos anos dedicados á investigación e ao desenvolvemento da intelixencia artificial, o profesor asegura que resulta “especialmente gratificante recibir un recoñecemento procedente dunha institución que representa a quen contribúen diariamente ao avance da informática e das tecnoloxías dixitais”. E engade: “Entendo este nomeamento non só como unha valoración da miña traxectoria profesional, senón tamén como un recoñecemento colectivo a todas as persoas coas que compartín proxectos, ideas e esforzos ao longo dos anos. Nada do conseguido sería posíbel sen a colaboración de colegas, investigadores, estudantes e profesionais que contribuíron, desde distintos ámbitos, ao progreso da nosa disciplina. Asumo esta distinción como un estímulo para seguir traballando en favor dunha informática e unha intelixencia artificial que contribúan ao coñecemento, ao progreso social e ao benestar colectivo”.
Ademais, López de Mántaras destaca a súa estreita relación co CITIUS (Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes da Universidade de Santiago de Compostela), do que forma parte desde hai máis de dez anos como membro do seu Comité Científico e que actualmente ten o privilexio de presidir. “A miña vinculación con este centro da USC permitiume coñecer de cerca a excelencia do seu labor investigador e o seu importante papel na consolidación de Galicia como un referente en investigación e innovación tecnolóxica. Por iso, considero este recoñecemento tamén como unha mostra de afecto cara a unha comunidade científica coa que síntome especialmente vinculado”.
Traxectoria profesional
Ramón López de Mántaras (Sant Vicenç de Castellet, 1952) é doutor en Física Aplicada (especialidade automática) pola Universidade de Toulouse III (Francia), Máster of Science en Informática pola Universidade de California-Berkeley (EE UU) e doutor en Informática pola Universidade Politécnica de Catalunya. É profesor de investigación emérito do Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC) no Instituto de Investigación en Inteligencia Artificial (IIIA), do cal foi fundador e director. Tamén é profesor visitante distinguido na Universidade de Tecnoloxía de Sídney e na Universidade do Oeste de Sídney. Foi profesor da Facultade de Informática de Barcelona e Catedrático da Universidade Pierre et Marie Curie de París. Foi editor principal da revista europea de IA (AI Communications) e editor asociado da revista máis prestixiosa do mundo en IA (Artificial Intelligence Journal). Autor de máis de 300 traballos científicos e dos libros de divulgación sobre intelixencia artificial Qué sabemos de (Los Libros de la Catarata, 2017) e 100 coses que cal saber sobre intel·ligència artificiali (Cossetània, 2023).
Recibiu, entre outros, os seguintes recoñecementos: Premi Ciudad de Barcelona de Investigación (1982), Swets & Zeitlinger Award da Asociación Internacional de Informática Musical (1997), Robert S. Engelmore Memorial Award da Asociación Americana de Intelixencia Artificial (2011), Distinguished Award da Asociación Europea de Intelixencia Artificial (2016), Donald E. Walker Distinguished Service Award da Asociación Internacional de Intelixencia Artificial (2017) e o Premio Nacional de Investigación Julio Rey Pastor en Matemáticas e Tecnoloxías da Información e as Comunicacións (2018). É membro de honra da Asociación Europea de Intelixencia Artificial e do Institut d'Estudis Catalans. Tamén é integrante de diferentes comités asesores para institución públicas e empresas americanas e europeas (en particular, para os Gobernos alemán e francés) sobre temas relacionados coa IA. Coordinou o grupo de traballo que elaborou a Estratexia de Investigación en IA do Ministerio de Ciencia do Goberno español. Actualmente investiga en razoamento por analoxía e en aprendizaxe causal e por transferencia.

Miguel Corgos destaca que Ourense e o Ceciga converteranse no epicentro da ciberseguridade

Redacción — 2026-06-09T11:14:13Z

O conselleiro de Facenda e Administración Pública, Miguel Corgos, destacou hoxe que Ourense e o Ceciga están chamados a converterse nun referente da ciberseguridade, un ámbito fundamental para avanzar na soberanía dixital e na especialización tecnolóxica de Galicia.
«Cando falamos de intelixencia artificial, pensamos na Coruña, onde conseguimos a implantación da Axencia Estatal de Supervisión da IA e consolidamos a Cidade das TIC; cando falamos de telecomunicacións, pensamos en Vigo; cando falamos de vehículos aéreos non tripulados, pensamos en Lugo; e cando falamos de ciberseguridade, pensamos en Ourense, onde se está a construír o Centro de Excelencia en Ciberseguridade de Galicia», afirmou. Segundo indicou, a súa posta en funcionamento permitirá situar Galicia na vangarda da protección fronte ás ameazas dixitais.
Na inauguración da xornada Ciberseguridade Aplicada, protexendo ás empresas galegas nun mundo dixital, Corgos lembrou que a Xunta destinou desde 2022 arredor de 45 millóns de euros a actuacións de ciberseguridade na Administración autonómica. Tamén puxo en valor a aposta pola colaboración público-privada a través do Nodo CIBER.GAL, integrado por máis de medio cento de empresas galegas, ademais das universidades e centros de investigación da Comunidade. A actividade desta estrutura para afrontar os desafíos da ciberseguridade desenvolverase en Ourense.
Corgos tamén fixo referencia ao proxecto RETECH, no que participa Galicia e que inclúe unha rede de laboratorios e centros demostradores de ciberseguridade. Esta iniciativa permitirá reforzar o posicionamento galego en ámbitos como o vehículo autónomo e as aeronaves non tripuladas.
No marco deste mesmo proxecto, destacou que Ourense albergará a aula-laboratorio de referencia de Galicia para os estudos de ciberseguridade na Formación Profesional.
O conselleiro lembrou ademais que a Xunta impulsa campañas de sensibilización sobre os riscos asociados ao uso das tecnoloxías dixitais, que xa chegaron a máis de dous millóns de persoas. A estas accións súmanse iniciativas dirixidas á mellora das competencias no tecido empresarial, entre elas o lanzamento de oito novos cursos formativos.
«Estamos a desenvolver un conxunto de actuacións que permitirán situar Galicia entre os territorios máis avanzados na protección fronte ás ameazas derivadas da constante evolución das tecnoloxías dixitais», concluíu.

R organiza unha nova edición das súas Xornadas Tecnolóxicas

S. P. — 2026-06-09T09:45:00Z

Analizar os cambios do contexto global e avaliar eses cambios para convertelos nunha vantaxe competitiva para as empresas é o obxectivo dunha nova edición das Xornadas Tecnolóxicas de R, baixo o título de: Mentes dixitais- Innovación. O encontro terá lugar o xoves 18 de xuño ás 9:00 no restaurante Árbore da Veira (A Coruña).
Nestas xornadas de R falarase sobre intelixencia artificial, a toma de decisións e do papel real da tecnoloxía nunha contorna onde o impacto xa non se mide en promesas, senón en resultados.
Os relatores deste evento serán: Alberto Ruiz Gallardón (Exministro de Xustiza de España), quen dará unha charla titulada: Redefinición do equilibrio de poder entre países a través da innovación.
Tamén estará Antonio Ortiz (experto en intelixencia artificial e tendencias en tecnoloxías dixitais) quen falará sobre Converter a innovación en resultados.
Para participar nestas Xornadas Tecnolóxicas de R cómpre inscribirse en liña.
A axenda do encontro é a seguinte:
- 9:00: Recepción de asistentes.
- 9:15: Comezo da xornada e benvida a cargo de Alfredo Ramos (director de R).
- 9:30: Redefinición do equilibrio de poder entre países a través da innovación. Relator: Alberto Ruiz Gallardón.
- 10:25: Como converter a innovación en resultados. Relator: Antonio Ortiz.
- 11:15: Premios aleluIA.
- 11:30: Peche da xornada.
- 11:45: Brunch.

Vitae organiza en xuño unha nova xornada gratuíta sobre as utilidades da IA Xenerativa no software

S. P. — 2026-06-09T09:25:15Z

Vitae Consultores, referente galego e estatal en formación tecnolóxica e transformadora, vai celebrar este mes de xuño a segunda edición dun evento formativo e gratuíto que aborda as posibilidades e usos da intelixencia artificial para os profesionais e as empresas centradas na programación. A xornada Utilidade da IA Xenerativa no Desenvolvemento de Software: Realidade ou Ficción? celebrarase o vindeiro 25 de xuño na Cidade das TIC da Coruña, en horario de 10.50 a 14.00 horas.
Sobre o contexto e os obxectivos da sesión, Vitae avanza que “a IA aplicada ao desenvolvemento de software evolucionou moi axiña” e que “hoxe xa non se trata só de saber se pode escribir código, senón de entender o seu impacto real na produtividade, os custos, a calidade, a seguridade e a organización dos equipos”.
Sobre os cambios que pode introducir a IA no día das e dos profesionais da programación e responsábeis de proxecto e equipos, Vitae propón as seguintes cuestións:
-A intelixencia artificial xenerativa pode aumentar a produtividade da nosa emprsa ou só despraza o esforzo a revisión, control e validación?
-Ten rendemento usar IA cos custos actuais de tokens, infraestrutura e seguridade?
-Ten sentido apostar por IA privada ou local para protexer datos e reducir custos?
-A IA substituirá aos profesionais da programación ou potenciaraos?
-Serán os tokens unha unidade para medir a rendibilidade e a produtividade?
Segundo explica Vitae, trátase “dun encontro con expertos para debater, con casos reais, se o desenvolvemento de software con IA é xa unha realidade empresarial ou aínda unha promesa esaxerada”.

Axenda

10.50 Recepción e apertura
12.00 Carlos Escudero Cascón. Director TI da UDC
12.30 Juan Martínez Neira. Director de Desenvolvemento de Software de Plexus.
13.00 Pausa para o café
13.15 Carlos González Jardón. Director de Arquitectura e Procesos TI de Abanca.
13.45 Debate e Preguntas
14.00 Peche

Data: Xoves 25 de Xuño de 2026
Lugar: A Cidade das TIC, A Coruña
Inscricións: vitae@vitaaedigital.com

O Concello de Vigo instala 15 novos mupis dixitais con información de interese para a cidadanía

S. P. — 2026-06-09T08:59:14Z

O alcalde de Vigo, Abel Caballero, presentou onte os novos soportes informativos dixitais instalados en quince zonas da cidade que emiten, de forma constante, datos das distintas iniciativas municipais.
Abel Caballero, que estivo acompañado da primeira tenente de alcalde e as concelleiras de Turismo e de Emprego, explicou que o obxectivo da instalación e ampliación da rede de soportes dixitais é “mellorar a sinalización da cidade, así como facilitar información permanentemente”.
Anunciou tamén que dende o Consistorio ampliarase a información proporcionada nos mupis, xa que á programación cultural que se facilita na actualidade vai ir sumándose información sobre a actualidade da cidade. Un total de 12 dos 15 soportes serán tótems de dobre cara con pantalla táctil. O resto contarán con formato monoposte con 2,5 metros de altura.
O rexedor destacou que os 700.000 euros investidos proceden de fondos achegados polo Goberno de España, nunha asignación coa que tamén se financiaron as obras do túnel e de mellora da fortaleza do Castro, entre outras accións.
Respecto dos emprazamentos, ao abeiro deste proxecto instaláronse tres monopostes de 2,5 de alto e pantalla de 200 por 100 centímetros en Verbum-Samil, na rúa Príncipe á altura do MARCO e no Estadio de Balaídos. Os doce tótems de 220 por 80 centímetros están nas seguintes localizacións: praza da Estación (Vialia), estación de Guixar, praza da Independencia, Cánovas del Castillo, Baixada á Fonte, a Porta do Sol, a rúa Uruguai, a Gran Vía – rúa Honduras, praza Compostela – Concepción Arenal, Navia (contorna do Máis que Auga), a praza de América cara a avenida de Florida e Torrecedeira – ascensor Parque Camilo José Cela.

A Coruña ofrece un curso formativo de analítica dixital para negocios no Centro de Empresas do Papagaio

S. P. — 2026-06-09T08:18:53Z

O Concello da Coruña ofrecerá os días 9,10, 16 e 17 de xuño unha acción formativa gratuíta no Centro de Empresas Accede Papagaio sobre analítica dixital para a optimización de negocios. O curso será presencial en horario de 17.00 a 19.30 horas, a inscrición terá que ser completada nesta ligazón.
“O Centro de Empresas do Papagaio é un actor clave para abrir oportunidades laborais e formativas á cidadanía dun xeito accesible e aberto a todos e todas. Estes cursos forman parte das iniciativas impulsadas polo Gobierno de Inés Rey para dotar a este espazo dos medios necesarios para desenvolver os seus ciclos de actividades”, subliñou o concelleiro de Educación, Formación e Innovación Tecnolóxica, Juan Ignacio Borrego.
Os obxectivos da formación son: capacitar aos participantes para entender e utilizar a analítica dixital no seu negocio, sen necesidade de coñecementos técnicos previos, integrar e aplicar un ecosistema básico de medición desde cero: Google Analytics, Google Etiqueta Xestor e conexión con plataformas publicitarias (Google Ads e Meta Ads), e desenvolver a capacidade de interpretar datos e tomar decisións baseadas neles, con criterio e de forma autónoma.
Ao finalizar a formación, os participantes darían un paso real cara á dixitalización da súa toma de decisións, mellorando a súa competitividade en contornas cada vez máis orientadas ao dato, informou o Concello, engadindo que ao longo do curso “as persoas participantes traballarán de forma práctica na implementación dun sistema de medición completo, conectando ferramentas clave do ecosistema dixital para entender mellor que ocorre nunha web, como chegan os usuarios, que accións realizan e como utilizar esa información para analizar resultados, detectar oportunidades de mellora e apoiar a toma de decisións”.
O programa divídese nos seguintes bloques temáticos: Entender o ecosistema dixital, Configuración do sistema de medición, Análise e toma de decisións (con Google Analytics 4) e Cadro de mandos.
Os únicos requisitos para participar nesta actividade son ter computador portátil propio e unha conta de Google activa, sendo recomendábel ter xa unha web propia, aínda que non é imprescindíbel.

Novo número da nosa edición impresa

Marcus Fernández — 2026-06-08T21:50:00Z

Como todos os meses, chega outro número de Código Cero na súa edición impresa, que se pode achegar de balde nunha completa rede de puntos de distribución, podéndose descargar tamén en formato PDF ou ler en dispositivos móbiles a través da aplicación de quiosco dixital Magzter.
Nesta nova entrega dedicamos unha especial atención á celebración da Noite da Enxeñaría en Informática de Galicia. Tamén abordamos os seguintes temas:
— Remata o programa de alfabetización en IA xenerativa da Deputación da Coruña e o CITIC
— A UDC impulsa o Quantum Lab CITIC
— A Deputación de Lugo lanza unha estratexia de IA propia para o conxunto da provincia
— Entrevistamos a Antonio Rodríguez del Corral, presidente do Clúster TIC
— O Plan Senda 2028 (AMTEGA) dotará á Xustiza dixital de sistemas intelixentes
— A Xunta achega máis de 11 millóns para renovar a rede de comunicacións de emerxencias
— Carballo, A Laracha e Arteixo impulsan un proxecto IA conxunto
— O CPEIG entrega os seus premios na súa gala anual do 12 de xuño en Santiago
— Entrevistamos a Fernando Suárez, presidente do CPEIG
— O IES Rafael Dieste da Coruña prepárase para a gran festa de Aquí tamén se fala III
— As empresas e as entidades galegas converten a innovación nunha constante
— LEDITIA e XESTA responden á demanda de tecnoloxías avanzadas de mapeo
— Galicia segue a achegar novidades en materia de videoxogos e realidades virtuais

Apple desvela as súas novidades en intelixencia artificial na WWDC

Redacción — 2026-06-08T20:30:00Z

: A WWDC26 foi a despedida en público de Tim Cook como máximo responsable de Apple

Apple presenta a vindeira xeración do seu software cun avance importante en intelixencia artificial, aínda que cunha aplicación desigual no territorio europeo. No marco da súa conferencia anual de desenvolvedores (WWDC26), mostráronse as futuras versións dos seus sistemas operativos, que incluirán a nova evolución de Apple Intelligence e Siri AI. Craig Federighi, vicepresidente sénior de Enxeñaría de Software de Apple, subliñou que a intención é potenciar os usuarios con novas ferramentas en todas as plataformas, ademais de ampliar os mecanismos de protección de menores e mellorar o rendemento xeral do ecosistema de produtos con iOS 27, iPadOS 27, macOS 27, watchOS 27, visionOS 27 e tvOS 27.
A nova arquitectura está concibida para protexer a privacidade e potenciar o asistente Siri AI, que se integra no iPhone, iPad, Mac, Apple Watch e Apple Vision Pro. Esta tecnoloxía permite realizar buscas personalizadas en mensaxes, correos ou fotos, executar tarefas complexas entre aplicacións e resolver dúbidas baseadas no contido da pantalla ou en información da web. A sincronización do historial realízase de xeito privado a través de iCloud. Apple Intelligence tamén engade funcións de edición de imaxes, navegación avanzada en Safari e creación creativa con Image Playground.
No tocante á xestión familiar, impleméntanse controis para administrar o contido, as comunicacións e os tempos de acceso dos menores. O asistente de configuración facilita a asignación de aplicacións por idade, mentres que as ferramentas de seguridade permiten supervisar contactos e activar filtros ante contidos explícitos. Os novos gráficos de Tempo de Uso foron redeseñados para ofrecer unha lectura máis rápida do consumo diario medio, con recomendacións baseadas en criterios clínicos para compaxinar o entretemento e o descanso.
O rendemento xeral do software tamén experimenta melloras notables. O fabricante sinala que a apertura de aplicacións no iPhone e no iPad acelérase ata un 30%, a carga de fotografías é ata un 70% máis rápida e o envío por AirDrop incrementa a súa velocidade nun 80%. A transición entre as redes de datos móbiles e a Wi-Fi gaña en estabilidade, e o acceso a unidades de almacenamento externo dende o iPad multiplica por cinco a súa velocidade. Visualmente, o deseño evoluciona coa opción Liquid Glass nas ferramentas de axuste (que permite regular a transparencia dende un nivel cristalino ata a opacidade total) e cunha revisión estética en macOS que recupera as barras de ferramentas uniformes e os elementos de cor nos laterais.
Entre outras novidades atópase o seguimento da perimenopausa e a menopausa na aplicación de saúde, a conversión de fotos panorámicas en contornos espaciais para o dispositivo de realidade mixta e a combinación de imaxes aéreas con intelixencia artificial na aplicación de mapas. Os AirPods Pro 3 tamén engaden novas opcións de ecualización e vinculación de datos biométricos.

Siri AI non chegará inicialmente ao dispositivos móbiles europeos

: Craig Federighi foi o encargado de anunciar que este ano non teremos Siri AI nos iPhone en Europa

Malia estes avances, a introdución de Siri AI na Unión Europea estará limitada polo de agora. Debido ás esixencias de interoperabilidade da Lei de Mercados Digitais (DMA), este asistente non formará parte do lanzamento inicial de iOS 27 e iPadOS 27 no territorio comunitario. Federighi amosou a súa decepción ante o bloqueo das propostas de seguridade presentadas aos reguladores europeos, que incluían un sistema de intermediación denominado Trusted System Agent para protexer o acceso aos datos privados por parte de terceiros. Baixo a interpretación actual da normativa por parte da Comisión Europea, abrir estes sistemas de intelixencia a outros asistentes sen as proteccións do fabricante podería comprometer a integridade dos datos do usuario. En consecuencia, os usuarios europeos do iPhone e do iPad non disporán inicialmente de ferramentas de escritura integrada, intelixencia visual ou o novo modo de conversación, aínda que Siri AI si estará accesible na UE para as plataformas macOS 27, visionOS 27 e watchOS 27. En China, a despregadura tamén se pospón ata cumprir cos requisitos reguladores locais.
As versións de proba para desenvolvedores xa están dispoñibles e a fase beta pública abrirase o vindeiro mes, antes da súa distribución definitiva gratuíta prevista para o outono.
Os requisitos de hardware para as funcións de intelixencia artificial inclúen os modelos de iPhone 16 en adiante, os iPhone 15 Pro/Por Max, así como os iPads e Macs con procesador M1 ou posterior, aínda que para os modelos máis avanzados en local será preciso contar cun iPhone Air, un iPhone 17 Pro/Pro Max, un iPad (M4) ou posterior cun mínimo de 12 GB de memoria unificada ou un Mac (M3) ou posterior cun mínimo de 12 GB de memoria unificada. No caso de Apple Vision Pro tamén hai funcións que se limitan á versión con procesador M5.

Vídeo inaugural da WWDC26

OpenAI ultima a súa saída ao mercado bolsista

Redacción — 2026-06-08T19:30:00Z

: Jackub Pachoki e Sam Altman nunha sesión en directo de preguntas e respostas

OpenAI anunciou a presentación confidencial ante a Comisión de Bolsa e Valores dos Estados Unidos (SEC) dun borrador do formulario S-1, o documento necesario para unha futura saída a bolsa. A organización sinala que aínda non tomou unha decisión sobre o calendario dunha posible oferta pública inicial e recoñece que existen proxectos que poderían resultar máis sinxelos de desenvolver mentres continúa sendo unha entidade privada.
Segundo explica, a presentación realízase ao abeiro da Regra 135 da Lei de Valores de 1933 e non constitúe unha oferta de venda nin unha solicitude de compra de títulos. A decisión de presentar o borrador responde tamén á expectativa de que a información puidese acabar transcendendo publicamente, polo que optou por anunciala de maneira oficial.
A comunicación coincide coa publicación dun documento estratéxico asinado por Sam Altman e Jakub Pachocki no que OpenAI expón a súa visión de futuro e os obxectivos que marcarán a seguinte etapa da organización.

A intelixencia artificial como unha nova electrificación

O texto compara o momento actual da IA coa expansión da electricidade durante as primeiras décadas do século XX. Os seus autores sosteñen que o verdadeiro impacto dunha tecnoloxía transformadora non reside na tecnoloxía en si mesma, senón nas posibilidades que abre para a sociedade cando o seu acceso se estende de maneira ampla.
Nesa liña, defenden que a IA pode contribuír a resolver problemas cotiáns, facilitar a aprendizaxe, impulsar pequenos negocios, apoiar o coidado de persoas maiores, mellorar a toma de decisións ou acelerar os descubrimentos científicos. A premisa central é que os beneficios desta tecnoloxía deben estar ao alcance de toda a poboación e non concentrarse en mans dun número reducido de empresas, gobernos ou individuos.

O papel das persoas nun mundo con IA avanzada

OpenAI afirma que non considera desexable unha automatización completa de todas as actividades humanas. Pola contra, sostén que os sistemas de IA deben complementar as capacidades das persoas e non substituír o seu criterio.
O documento destaca que, a medida que os modelos se volvan máis capaces, a intervención humana adquirirá maior relevancia para establecer prioridades, valorar alternativas, asumir responsabilidades e decidir que obxectivos merecen ser perseguidos. «Un papel fundamental a longo prazo para as persoas será decidir que merece a pena facer», resume o texto.
Tamén insiste en que os sistemas máis avanzados deben permanecer baixo control humano, aliñados coa intención das persoas usuarias e desenvolvidos con garantías de seguridade.

IA para investigar IA

Entre as previsións máis destacadas figura a convicción de que a investigación realizada por sistemas de IA se converterá nun dos principais motores do progreso tecnolóxico nos próximos anos.
OpenAI fixa como primeiro gran obxectivo o desenvolvemento dun investigador automatizado de IA capaz de acelerar e automatizar progresivamente o propio proceso de investigación. A organización asegura que internamente considera posible que para marzo de 2028 unha parte significativa da súa actividade investigadora sexa realizada por sistemas de IA traballando en colaboración cos investigadores humanos.
A razón principal sería avanzar con maior rapidez nos desafíos de aliñamento e seguridade, utilizando a propia IA para probar hipóteses, detectar erros e explorar alternativas.

Coordinación internacional para reducir riscos

O plan tamén recupera unha idea defendida desde hai tempo pola organización: a creación dunha entidade internacional capaz de coordinar os principais esforzos mundiais en materia de IA avanzada.
Segundo OpenAI, a competencia comercial e xeopolítica dificulta a adopción de medidas comúns de seguridade, polo que considera necesario un mecanismo de cooperación que permita establecer estándares compartidos e, se fose preciso, ralentizar o desenvolvemento dos sistemas máis avanzados para que a seguridade e a resiliencia social evolucionen ao mesmo ritmo.

Os tres grandes obxectivos da nova etapa

A organización identifica tres prioridades principais para os vindeiros anos:
— Desenvolver un investigador automatizado de IA que acelere o avance científico e o traballo sobre o aliñamento.
— Impulsar o crecemento económico mediante unha maior produtividade e un progreso científico máis rápido, procurando que os beneficios se distribúan amplamente.
— Proporcionar a cada persoa da Terra unha AGI persoal que poida utilizar segundo as súas necesidades e intereses.

A entrada na terceira fase de OpenAI

O documento describe a evolución da organización en tres etapas. A primeira estivo centrada na investigación cara á intelixencia artificial xeral (AGI). A segunda comezou cando os seus avances pasaron a ter aplicacións comerciais e OpenAI se converteu tamén nunha empresa de produtos.
A terceira fase, que agora se inicia, parte da idea de que a economía xa está a reorganizarse arredor da IA. O reto xa non consiste unicamente en aumentar as capacidades dos modelos, senón en facer que a IA avanzada sexa abundante, accesible, segura, útil e suficientemente sinxela para que poida beneficiar tanto a persoas como a organizacións.
Altman e Pachocki conclúen que unha distribución ampla do poder tecnolóxico resulta esencial para construír sociedades máis resilientes e evitar que os beneficios económicos e as capacidades da IA queden concentrados nun número reducido de institucións. Segundo a súa visión, o éxito desta transformación dependerá de que moitas persoas, empresas, comunidades e países poidan participar tanto na creación como nos beneficios da nova era da intelixencia artificial.

A Xunta destina máis de 700 mil euros a fomentar a formación dixital nas aulas CeMIT durante este ano

Redacción — 2026-06-08T18:00:00Z

O Consello da Xunta foi informado sobre a concesión de 722.271 euros a 59 concellos de Galicia que acollen aulas CeMIT de referencia, unhas axudas destinadas ao desenvolvemento de actividades de formación dixital durante o ano 2026. Estas asignacións económicas enmárcanse no convenio subscrito entre a Xunta de Galicia e a Federación Galega de Municipios e Provincias (FEGAMP), cuxo acordo para a xestión do Plan de Reforma e Ampliación da Rede de Aulas CeMIT foi prorrogado recentemente ata o ano 2029.
Para poder optar a estes fondos, os municipios tiveron que acreditar uns mínimos de actividade anual. Os concellos de máis de 5.000 habitantes, que reciben unha partida de 15.000 euros, deberon xustificar máis de 200 horas de formación. Pola súa banda, as localidades con menor poboación, que reciben 7.251 euros, tiveron que certificar polo menos 100 horas formativas. Os criterios obxectivos para a distribución do crédito foron decididos pola comisión de seguimento do citado convenio.
A rede CeMIT, promovida pola Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (AMTEGA), constitúe un instrumento estratéxico para o fomento da alfabetización e o desenvolvemento das competencias dixitais dos cidadáns galegos. Na actualidade, o sistema dispón de 93 aulas emprazadas en 90 concellos, o que supón unha cobertura que alcanza a práctica totalidade das comarcas da comunidade. Desde o inicio da súa actividade no ano 2011, o proxecto suma máis de 130.000 usuarios rexistrados (dos cales o 60% son mulleres) e acumulou máis de 660.000 horas de docencia.
O informe presentado hoxe destaca os avances do Plan de reforma e ampliación da Rede CeMIT, unha iniciativa que supuxo un investimento de máis de 2 millóns de euros desde o ano 2023. Entre as súas principais liñas de actuación atópase a dotación de equipamento tecnolóxico innovador (como impresoras 3D, drons e dispositivos de realidade virtual), a modernización das súas plataformas dixitais e a posta en marcha dunha aula móbil itinerante que visitou 27 localidades rurais en maio de 2026. Así mesmo, o documento subliña a progresión do programa de Certificación galega en competencias dixitais (ComDix), que ofertou máis de 12.000 prazas desde 2024 e acadou a cifra de 4.066 usuarios certificados ata a data.

Orange culmina a compra de MasOrange

Redacción — 2026-06-08T17:00:00Z

Orange completou a adquisición do 50 % de MasOrange que permanecía en mans de Lorca, o seu socio na empresa conxunta creada en España, converténdose así no propietario único do principal operador do mercado español por número de clientes. A operación supón un desembolso de 4.250 millóns de euros e chega despois de recibir todas as autorizacións necesarias, incluída a aprobación da Comisión Europea.
A integración total de MasOrange constitúe un paso relevante dentro do plan estratéxico Trust the Future de Orange. O grupo considera que o control completo da compañía permitirá acelerar as sinerxías industriais, operativas e comerciais, reforzando a súa posición en España, o seu segundo mercado europeo en importancia.
A conselleira delegada de Orange, Christel Heydemann, destacou que a operación achega unha maior capacidade de execución e axilidade para impulsar o crecemento do negocio. Pola súa banda, o conselleiro delegado de MasOrange, Meinrad Spenger, asegurou que a integración plena no grupo francés facilitará un maior ritmo de investimento, innovación e desenvolvemento de servizos para consumidores, empresas e administracións públicas.
Como consecuencia da operación, Spenger incorporarase ao comité executivo de Orange, nun movemento que reflicte o peso estratéxico do mercado español para o grupo e o papel desempeñado polo directivo no desenvolvemento de MasOrange.
Segundo os datos achegados pola compañía, MasOrange pechou o primeiro trimestre de 2026 con 26 millóns de clientes móbiles e 7,1 millóns de clientes de banda larga fixa. A operadora apoia a súa actividade nunha rede de fibra e 5G que lle permite ofrecer servizos de conectividade en todo o territorio español. Tras o peche da adquisición, Orange prevé refinanciar progresivamente a débeda financeira de MasOrange.

A Aula CeMIT de Ribeira seguirá achegando formación en competencias dixitais durante o verán

S. P. — 2026-06-08T15:00:00Z

A cidadanía de Ribeira poderá seguir mellorando as súas competencias dixitais cunha serie de cursos que ofrece a Aula CeMIT local orientados aos diferentes rangos de idade. O concelleiro de Innovación e Novas Tecnoloxías, Álex Vidal, explicou na presentación da axenda que “queremos que a Aula CeMIT goce de actividade tamén durante verán, continuando así co dinamismo que tivo nestes meses coas distintas accións formativas que desenvolvemos”.
Por iso, engadiu, “aproveitando o período de vacacións dos que desfrutará a cativada, achegamos este programa que tamén contribúe a favorecer a conciliación das familias durante a mañá ao mesmo tempo que os máis pequenos da casa aprenden a facer un uso responsábel das novas tecnoloxías”, sinalou, apuntando que “seguiremos apostando pola alfabetización dixital dos nosos maiores con cursos específicos para eles”.
Os nenos e nenas con idades comprendidas entre os 7 e 9 anos poderán participar en A patrulla tecnolóxica que se impartirá do 1 ao 31 de xullo e do 3 ao 28 de agosto, os luns, mércores e venres, de 09.30 a 11.00 horas.
Doutra banda, para a rapazada de 10 a 12 anos ofértase, neste mesmo período, Makers en acción-TICo, o Superheroe, de 11.30 a 13.00 horas. Tamén os maiores poderán asistir a esta última actividade. Para eles impartirase do 14 ao 31 de xullo, os martes, xoves e venres, de 11.30 a 13.00 horas; mentres que, do 4 ao 28 de agosto, levarase a cabo Makers en acción-O Hospital Tecnolóxico do Doutor CeMITo, nos mesmos días e horario antes indicado.
As inscricións son gratuítas e poden formalizarse na propia Aula CeMIT, no teléfono de contacto 981 876 043 ou no enderezo electrónico cemit.ribeira@xunta.gal.
Obradoiro sobre o impacto das redes sociais
A maiores, neste 11 de xuño celebrarase o obradoiro presencial Pantallas abertas: ciberseguridade sen filtros, dirixido a tódalas persoas interesadas en comprender mellor o impacto das redes sociais e da tecnoloxía na vida diaria.
Para tal fin, proxectarase un documental e realizarase unha sesión formativa para afondar no tema. Será de 10.00 a 13.00 horas, no Centro Cultural Lustres Rivas. As persoas interesadas en asistir poden anotarse en liña.

A USC reúne a comunidade da tecnoloxía educativa na XXXIII edición das Xornadas JUTE

S. P. — 2026-06-08T14:30:00Z

A USC será do 10 ao 12 de xuño o punto de encontro da comunidade universitaria dedicada á tecnoloxía educativa co desenvolvemento das XXXIII Xornadas Universitarias de Tecnoloxía Educativa (JUTE 2026).
O congreso, que reúne profesorado, persoal investigador e estudantado de universidades de toda España e do estranxeiro, regresa á Facultade de Ciencias da Educación (Campus Sur) baixo o lema Alfabetización Dixital Crítica para unha Convivencia Híbrida.
Durante esas tres xornadas, máis de 200 participantes compartirán investigacións e experiencias arredor dos retos que no eido da tecnoloxía e a educación.
Segundo explica a USC, as JUTE constitúen, desde hai máis de trinta anos, un dos principais foros de diálogo, intercambio e reflexión compartida sobre investigación e docencia no ámbito da Tecnoloxía Educativa.
A USC salienta que a cita en Santiago “ten un valor simbólico especial”, xa que a Facultade de Ciencias da Educación foi o lugar onde, en 2006, naceu a Rede Universitaria de Tecnoloxía Educativa (RUTE), a comunidade que institucionalizou este campo de coñecemento en España e proxectou as súas actividades en España e no estranxeiro. Vinte anos despois, as xornadas volven ao seu lugar de orixe cun claro espírito renovado.
A edición deste ano propón reflexionar sobre os interrogantes dunha sociedade cada vez máis híbrida e as súas implicacións educativas, co obxectivo de contribuír ao desenvolvemento dunha cidadanía dixital crítica capaz de sustentar, desde a educación, os valores necesarios para o fortalecemento democrático.
O programa abordará algúns dos debates máis vivos do momento: a renovación dos libros brancos nas facultades de educación, a controversia sobre o uso das pantallas na vida cotiá e as políticas educativas derivadas, a irrupción da IA nos procesos de ensino e aprendizaxe, e as implicacións destes e moitos outros ámbitos relacionados coa tecnoloxía educativa na convivencia social.
As xornadas estrutúranse arredor de tres obxectivos: examinar os retos da hibridación para unha alfabetización dixital crítica, estudar as implicacións do sistema sociotécnico actual na convivencia e na educación e elaborar unha axenda educativa para o desenvolvemento dunha cidadanía dixital crítica.

A Fundación Orange abre unha nova convocatoria GarageLAB incluíndo nas súas zonas prioritarias a Galicia

S. P. — 2026-06-08T14:00:00Z

Dende a Fundación Orange (Grupo MasOrange), cuxo obxectivo é converter a tecnoloxía nunha oportunidade para mellorar a vida das persoas, veñen de anunciar a apertura da convocatoria GarageLAB 2026-2027 para impulsar a educación dixital e a motivación do alumnado.
Indo ao programa en cuestión, dicir que foi desenvolvido ao longo de tres anos e está dirixido a mozos e mozas con dificultades de adaptación ao sistema educativo convencional, co obxectivo de reducir o abandono escolar e mellorar as súas oportunidades de futuro.
Os catro centros que se seleccionarán nesta nova convocatoria recibirán unha dotación de 25.000 euros para crear e equipar un espazo GarageLAB con tecnoloxías de fabricación dixital.
O prazo para presentar solicitudes esténdese desde hoxe, 8 de xuño, até o 26 de xuño de 2026, ás 23.59 h.
Esta iniciativa, dirixida a centros educativos e entidades de toda España que traballan con mozas en risco de exclusión social, ten como obxectivo de aumentar a súa motivación cara á aprendizaxe e reforzar as súas competencias dixitais, potenciando así as súas oportunidades de futuro. Poderán participar centros públicos, concertados ou privados que impartan formación conducente á obtención dunha acreditación oficial académica ou profesionalizante.
Importante é subliñar que aínda que a convocatoria está aberta a toda España, nesta edición repararase de xeito especial nos territorios nos que aínda non hai un espazo GarageLAB. Deste xeito as zonas prioritarias na convocatoria 2026-2027 serán: Galician (A Coruña, Lugo e Ourense), Andalucía (Almería, Huelva e Xaén), Aragón (Teruel), Cantabria, Castela-A Mancha (Cuenca, Guadalaxara e Albacete), Castela e León (León, Zamora, Palencia, Segovia, Ávila, Soria), Cataluña (Lleida e Girona), Comunidade Valenciana (Castelló) e Navarra.
As entidades educativas que desexen participar poderán rexistrarse a través do formulario online que xa está dispoñíbel na web do proxecto.
Engadir que nesta edición, a Fundación Orange seleccionará catro novas entidades, que recibirán unha dotación económica de 25.000 euros. Esta achega económica destinarase á creación dun espazo GarageLAB nas súas instalacións e ao seu equipamento con tecnoloxías de fabricación dixital, entre elas: impresoras 3D, cortadoras láser, cortadoras de vinilo ou ferramentas de prototipado electrónico.
Cómpre salientar que, aínda que a convocatoria priorizará a implantación de novos GarageLAB en provincias onde aínda non exista ningún espazo destas características, a recepción de candidaturas está aberta a todos os territorios, incluídos aqueles que xa contan con algún centro do programa. Nestes casos, as propostas valoraranse segundo o seu alcance e do impacto potencial do proxecto.
Alén disto, o martes 16 de xuño de 2026 ás 12h celebrarase unha sesión informativa en liña con responsábeis do proxecto para resolver dúbidas e achegar máis detalles sobre o proceso de participación.
Que é GarageLAB? Trátase dunha iniciativa de innovación educativa que transforma aulas convencionais en espazos tecnolóxicos de aprendizaxe práctica, onde o alumnado participa activamente na resolución de retos reais mediante metodoloxías como a Aprendizaxe Baseada en Proxectos e o Design Thinking. O programa combina tecnoloxía, redeseño de espazos e formación especializada do profesorado para impulsar unha aprendizaxe máis activa, creativa e significativa.
Desde a súa creación en 2017, GarageLAB acompañou a máis de 29.300 estudantes e máis de 450 docentes en toda España, consolidándose como unha proposta de referencia en transformación educativa e social.
O seu desenvolvemento esténdese ao longo de tres cursos académicos: o primeiro céntrase na posta en marcha do espazo e a formación inicial do profesorado; o segundo, na integración de metodoloxías e tecnoloxías no currículo e o terceiro, na consolidación do proxecto para asegurar a súa continuidade no centro.

Galicia busca consolidar un sector TIC máis competitivo e global

Marcus Fernández — 2026-06-08T12:00:00Z

O macrosector das Tecnoloxías da Información e das Comunicacións da nosa comunidade autónoma xunta esforzos no Cluster TIC Galicia, e para saber máis da evolución deste organismo vertebrador e potenciador conversamos cos seus presidente e vicepresidentes, comezando por Antonio Rodríguez del Corral.

— Agora mesmo estamos a falar no Centro de Servizos Avanzados da Cidade das TIC, polo que parece un momento axeitado para falar desta iniciativa? Como está a progresar? Hai moitas empresas ou proxectos en previsión de sumarse nos vindeiros anos? Está a conseguirse o financiamento necesario para que o proxecto da Cidade das TIC complete o seu desenvolvemento como un campus tecnolóxico líder a nivel galego?

— A nosa avaliación do Centro de Servizos Avanzados é que constitúe un gran éxito, xa que está reservado ao 100% e todos os seus recursos se utilizan practicamente a diario. O último inquilino en incorporarse é o proxecto da plataforma de axentes de MásOrange, a través do cal a compañía trae a Galicia o desenvolvemento desta plataforma e situará a súa unidade de coordinación na Cidade das TIC. Na fase de desenvolvemento, tamén empregará o centro de datos da Cidade das TIC, aínda que investirá en capacidade propia de GPUs. Polo de agora, descoñecemos se estas se instalarán na Cidade das TIC ou noutra localización, pero o CSA actuou como un claro dinamizador.
O CSA é rendible e xera beneficios, malia que o 80% do seu beneficio operativo se debe dedicar á devolución da débeda. Aínda así, mantén un pequeno remanente positivo. Dentro dun ano terminará de pagar a devandita débeda, o que permitirá dispor dun remanente positivo máis importante para reinvestir no propio centro e en servizos futuros. Polo tanto, consideramos o CSA un grande éxito e o modelo a seguir para as seguintes naves da Cidade das TIC.
No resto da Cidade das TIC, contamos cos dous platós promovidos polo Clúster Audiovisual e co edificio do ITG. Así mesmo, xa se licitou a reforma do centro de formación que promove a Consellería de Emprego, e urbanizouse parte do recinto. Se se calcula todo o investido, a cifra supera os 20 millóns de euros; porén, non se nota excesivamente porque o complexo é tan grande que esa cantidade parece pouca cousa.
Canto á xestión da Cidade das TIC, produciuse un cambio. Inicialmente era un proxecto case asembleario no que participaban a Universidade, a Xunta, o Clúster, a Deputación e o Concello, practicamente todos ao mesmo nivel. Tras unha reformulación, pasouse a un liderado compartido entre o Concello e a Universidade da Coruña, que son quen teñen a responsabilidade de levar adiante toda a reforma.
Neste novo escenario, o Clúster dedícase a propoñer. A nosa seguinte proposta é reformar a nave contigua ao CSA, para a cal existe unha demanda máis que suficiente. Non podemos afirmar que haxa demanda para todas as naves, xa que non é posible telo sen definir antes as datas de apertura; é un peixe que morde a cola. Con todo, para a próxima nave si dispomos de demanda e de proxectos. O Clúster está a preparar unha proposta centrada na intelixencia artificial e na IA para o desenvolvemento, que é unha das claves actuais do sector. Ao redor disto, ergueríase outro edificio moi similar ao CSA, quizais con menos espazo para eventos —xa que carece de sentido telos xusto ao lado—, e máis orientado ao aloxamento de empresas e a proxectos tecnolóxicos.

— Dende o Clúster colaborades na elaboración do Plan Director da industria das TIC. Como está a avanzar o plan? Que beneficios terá o contar cunha estratexia para o desenvolvemento do sector?

— Agardamos que este plan ofreza beneficios a curto prazo. Analizándoo por partes, cómpre destacar que é a primeira vez na historia que existe un plan industrial para o sector das TIC. Historicamente, desde a creación da AMTEGA, parecía que o sector dependía desta axencia, a pesar de que non tiña as competencias nin os recursos necesarios. Cando se acudía ao IGAPE, a resposta era ambigua. Isto cambia co Plan Director, o cal xa supón un gran éxito en si mesmo. Iso non significa que non queiramos seguir colaborando coa AMTEGA, pero agora podemos obter dous beneficios: a AMTEGA como un gran cliente e promotor de iniciativas e a Consellería de Economía cos seus organismos como posuidores das competencias e recursos para desenvolver sectores económicos.
O Clúster TIC redactou o Plan Director por encargo da Secretaría Xeral de Industria. Propuxemos numerosas accións e a Secretaría Xeral, con bo criterio, vai incorporando ao plan aquelas que xa contan cun orzamento consolidado, sen esquecer ningunha das outras.
O plan director xa tivo efectos prácticos. O programa IA360, que xa suma dúas edicións cun investimento próximo aos 15 millóns de euros consumidos practicamente polo sector TIC, xurdiu das primeiras elaboracións deste plan.
Respecto a se terá un efecto transformador no ano 2027, consideramos que aínda non, pero si estará vixente, xa que prevemos a súa aprobación oficial no verán de 2026. O primeiro ano de medidas será continuista co que xa había, con algunhas novidades pero sen ser romper. Non obstante, o plan director inclúe un mecanismo de evolución, polo que en 2027 e 2028 haberá novas versións. Entendemos que, unha vez lanzados os plans directores da industria, é moi difícil dar marcha atrás; a partir de aí, o sector TIC considérase estratéxico e cómpre seguir desenvolvéndoo.
Ligados ao Plan Director existen grandes proxectos, como a factoría de IA do CESGA ou os programas de GAIN. Considero que queda pendente un elemento por desenvolver: a creación duna axenda de investigación TIC común, demandada polo sector empresarial e que involucre a todos os centros tecnolóxicos e de investigación. Non houbo tempo material para desenvolvela durante a redacción do Plan Director, pero a idea quedou recollida para o seu posterior impulso. En conxunto, será unha ferramenta moi positiva polo cambio de cultura e de procedementos que implica, á cal hai que concederlle tempo para o seu desenvolvemento.

— O Clúster organizou distintas iniciativas de proxección exterior con misións e participación en feiras tecnolóxicas. Como están a funcionar estas iniciativas? Hai algún mercado que estea a resultar especialmente atractivo para as empresas galegas? Ou o contexto internacional actual está a dificultar demasiado a internacionalización máis aló do ámbito europeo?

— Esta é unha acción moi importante do Clúster e desexo felicitar especialmente aos socios concretos que a están liderando, como Iago Soto (Quobis) ou Agustín Tourón (Councilbox), co apoio da oficina. Están a desenvolver unha axenda internacional moi relevante. O resultado neto de todo isto, alén de que cada vez máis empresas se incorporen á internacionalización, é que identificamos claramente como mercados de interese o centro e o norte de Europa, así como América e América Latina. Nesa última rexión atópase o gran xacemento.
En América Latina xa existe unha industria TIC propia e consolidada, pero as solucións tecnolóxicas españolas son moi recoñecidas. Xa hai moitas empresas españolas con mercado alí, e o Clúster o que fai é axudar principalmente ás pequenas, dado que as grandes xa teñen os seus propios mecanismos. Para que as pequenas empresas se unan a estas misións económicas, o fundamental é dispor de produto TIC.
Se hai unha idea central na actividade do Clúster todos estes anos, é axudar as empresas a desenvolver produto, ademais de servizos. O máis fácil ao comezar unha empresa TIC é ofrecer servizos, pero o crecemento, a competitividade, os bos salarios e o alto rendemento económico proveñen do produto. Por este motivo se impulsan a axenda estratéxica de investigación e o Plan Director. Cando se dispón de produto, a internacionalización é moito máis sinxela, xa que non se require viaxar para crear factorías de software con centenares de persoas; abonda con exportar o produto.

— Durante bastantes meses realizouse un esforzo colectivo para que a Axencia Española de Supervisión da Intelixencia Artificial (AESIA). Unha vez conseguido tal obxectivo toca preguntar se o tecido tecnolóxico galego está a conseguir algún beneficio de ter a axencia estatal preto. Temos á vista oportunidades interesantes a este respecto?

— No sector xa coñeciamos o papel da Axencia dende o principio: unha axencia de supervisión do Goberno situada na Coruña. Trátase dun órgano estatal situado aquí, do mesmo xeito que a CMT está en Barcelona, o cal non implica que xurdan máis operadores de telecomunicacións nesa cidade.
Ao principio non estaban claras as funcións da Axencia, se se limitarían a inspeccionar e sancionar, ou se tamén incluirían promover ou crear contornos de experimentación. Mentres existía esa indefinición, cabía a oportunidade de que tivese unha influencia directa sobre o territorio. Polo de agora, desenvolveuse principalmente coas misións de inspección, formación e sanción. As funcións de promoción ou desenvolvemento corresponden a outros órganos do Goberno, como a Secretaría Xeral de IA. Por tanto, é un organismo máis do Estado situado en Galicia. O feito de que non tivese nin vaia ter un impacto directo sobre o sector non debe xulgarse de xeito positivo ou negativo, senón como o propio dunha axencia destas características. Se a Axencia evolucionase e adquirise outras funcións alén da supervisión, algo que corresponde decidir ao Goberno, sería o momento no que resultaría máis sinérxica co territorio. De momento, non é así.

— Dada a relevancia actual da intelixencia artificial, está o Clúster dinamizando o sector dalgún xeito para evitar que os seus socios teñan problemas para adaptarse?

— O proxecto que mencionei anteriormente xorde dun dato concreto: no Clúster calculamos que o sector TIC de Galicia gastará en 2026 entre 7 e 10 millóns de euros no pago de licenzas de IA para o desenvolvemento. Máis do 90% dese diñeiro destínase a Estados Unidos, e esta tendencia irá a máis. Os prezos están a subir, ninguén desenvolve xa sen IA e, de feito, desenvólvese máis grazas a ela.
O obxectivo do novo proxecto do Clúster é buscar que eses 10 millóns de euros, ou parte deles, queden en Galicia. A idea xirará en torno a contar con máis infraestrutura propia, maior orquestración e máis IA que dirixa a propia IA, encargándose de decidir a onde se destina cada tarefa de desenvolvemento. Isto si se pode crear en Galicia. O propósito é empregar a IA de código aberto no maior número de tarefas de desenvolvemento posible, sen penalizar a calidade da entrega. Este será o núcleo central do proxecto do Clúster.

— A IA é xa unha tecnoloxía cun presente que poderiamos considerar case consolidado, pero hai outras tecnoloxías emerxentes que en Galicia tamén apuntan maneiras como a cuántica e a fotónica. Temos realmente potencial en tecnoloxías de fronteira? Que sería preciso para que certos desenvolvementos pasasen do laboratorio ao mercado de mans de empresas galegas?

— Existen empresas no sector e algunha delas mesmo publicou un algoritmo cuántico dentro do Clúster, aínda que non hai moitos proxectos. A nosa reflexión é que a oportunidade para que o sector TIC de Galicia sexa relevante no mundo cuántico reside no software, concretamente no desenvolvemento de pezas de software ou produtos que participen na cadea de valor da cuántica.
Un exemplo sinxelo é o dunha startup alemá que creou unha web que analiza o teu algoritmo cuántico e decide en que ordenador resulta máis económico executalo. Se o algoritmo no está preparado para ese ordenador, traduce o código mediante IA. Esta idea poderíaselle ocorrer a calquera empresa de Galicia; nin sequera fai falta crear un algoritmo cuántico para formar parte dese sector.
Esa é a postura do Clúster: axudar os socios a formarse. Participamos no Polo Cuántico de Galicia e na rede, onde insistimos en que as empresas TIC non se van introducir no mundo cuántico contratando programadores específicos a ver que inventan, senón formando a algúns dos profesionais dos que xa dispoñen e que teñen capacidades. O obxectivo é contar con programadores duais que poidan aproveitar oportunidades concretas.
Por outra banda, vaise lanzar un programa de GAIN moi interesante sobre Deep Tech, e saíu a estratexia nacional de Deep Tech dotada con 8.000 millóns de euros. Isto debateuse no Clúster e unha das ideas xurdidas foi a da cuántica. Quizais, como autocrítica, fáltannos ideas sobre que algoritmo ou produto cómpre desenvolver, o cal tamén é responsabilidade de cada empresa. Con todo, temos claro que a oportunidade de Galicia está no software cuántico, xa sexa na parte de comunicacións, de algoritmos ou de infraestrutura. Para facer software cuántico de baixo nivel cómpre coñecer o hardware, polo que é importante que existan ordenadores próximos, sobre todo se son abertos. É un ámbito que aínda non tocamos a fondo.

— O Clúster realiza numerosas actividades de formación e capacitación. Está a mudar moito a demanda deste tipo de iniciativas por mor da emerxencia de tecnoloxías que ata hai pouco parecían reservadas a especialistas?

— Existe unha demanda sostida e debemos agradecer á Consellería de Emprego que financie cada ano actividades de formación para todos os clústeres. Dentro destas actividades, o Clúster TIC de Galicia é o que máis fondos consome, con moita diferenza respecto ao resto, o que demostra a existencia de dita demanda.
Preséntanse dúas variantes nesta materia. Haberá un novo modelo de financiamento no que o propio empregado terá que cofinanciar en especie a súa formación, aínda que tamén é certo que é o beneficiario directo que incorpora ese coñecemento ao seu currículo. Tamén cobra relevancia a cuestión das microcredenciais.
No Clúster xa hai un grupo de empresas provedoras de formación de diferentes tipoloxías dirixida a empregados, desempregados e directivos. Cada ano dispoñemos dunha grella de formación composta por 400 cursos, que se actualiza nun 20% mediante enquisas aos socios. Actualmente, a oficina do Clúster prepara a enquisa para a nova grella de formación de 2026 e 2027. Sabemos que gran parte da demanda se centra en axentes de IA e en como optimizar o desenvolvemento, mellorar o rendemento do hardware ou consumir menos tokens. Moita da formación irá encamiñada por aí.

— Precisamente sobre tecnoloxías emerxentes estamos a ver como moitos dos socios do Clúster están a avanzar bastante no ámbito da ciberseguridade. Podemos velo como un barómetro do avance da dixitalización na nosa sociedade?

— Podemos velo como un barómetro da actividade dos hackers! Existen tantísimos incidentes de seguridade e ameazas, e a IA está a axudar tanto os hackers a atopar vulnerabilidades! E o tema este de Claude Mythos, que ten a todo o mundo aterrorizado! O mercado demanda protección e solucións; tanto os concellos coma as grandes empresas amosan preocupación, e calquera que desenvolva un produto debe protexelo. É unha guerra sen fin entre os que intentan roubar e os que se defenden. Está claro que é un segmento do sector que non vai minguar. Trátase dun ámbito no que resulta moi complexo atopar persoal, especialmente persoal formado, pero sen dúbida é un sector en auxe e a IA está a contribuír en ambas direccións: a descubrir lagoas e a defenderse delas.

— Un dos grandes problemas do sector tecnolóxico é a captación de talento, e moi especialmente de talento feminino. Dende o Clúster levades tempo contribuíndo ao fomento das vocacións STEM. Conseguiuse algún avance significativo nos últimos anos ou queda aínda moito por facer?

— A tendencia mantense estable: o sector atrae principalmente persoal masculino e, en menor medida, feminino. Actualmente hai unha fase de estancamento mentres todos nos reposicionamos no mundo da IA, afectando tanto a clientes como a provedores.
Respecto a por que o sector non atrae máis o xénero feminino, ou por que outros sectores resultan máis atractivos, os estudos realizados presentan resultados contraditorios, pero non ofrecen unha solución evidente. As decisións tómase moi cedo; un non decide ser ou non informático ou optar polas ciencias aos 18 anos, senón aos 11, 12 ou 13 anos, moi influenciado polo contorno e polos profesores que se teñen nese momento a principios da secundaria. Eses docentes son os que máis inflúen, ademais dos roles ou a falla de exemplos visibles.
Pola nosa parte, podemos afirmar que é un sector con bos salarios, un contorno cómodo para traballar, conciliable, flexible e onde o nivel de estrés que puido existir no pasado xa se equiparou ao de calquera outro sector. A cultura global cambiou e hoxe en día non hai máis estrés aquí que noutro lado.
Unha vez exposto isto, son as persoas individualmente as que deben tomar a súa decisión. O que máis podemos facer dende o Clúster é ofrecer modelos de rol feminino de éxito nese momento de decisión (entre os 11 e os 14 unha idade na que o sistema xa obriga a elixir un camiño). Cremos que se debería incidir máis niso mediante vídeos, redes sociais e mensaxes potentes; unha boa campaña permanente de pequenas accións podería axudar.

— Para concluír, cales cres que son os maiores desafíos do Clúster TIC Galicia para os vindeiros anos?

— O Clúster está consolidado e economicamente saneado, polo que nese aspecto non hai dificultades. Máis que un desafío para o Clúster como organización que está ao servizo dos seus asociados, o reto é para os propios socios.
Este desafío é dobre. Por un lado, a IA axuda a que cada vez se ofrezan máis servizos. Aqueles proxectos que antes se vían inabordables ou non eran rendibles, agora resultan tan económicos que se realizan, e ademais pódense facer a medida grazas á IA. Isto xera unnha maior demanda de servizos. Por outro lado, ábrese unha fenda enorme de rendibilidade entre as empresas TIC que están verdadeiramente posicionadas na IA e as que van quedando atrás. A misión fundamental do Clúster debe ser contribuír a que en Galicia contemos con máis empresas TIC de éxito, internacionalizadas, con produto propio e con capacidade para reinvestir. Ese era o noso reto hai cinco anos e segue a ser o mesmo hoxe en día; a IA modifica un pouco o panorama, pero non o altera por completo.

Tino Fernández, Vicepresidente de Grandes Empresas do Clúster TIC Galicia

— Dada a importancia de Altia no sector TIC galego e no Clúster, como valora a implicación das grandes empresas en iniciativas como a capacitación profesional e a ciberseguridade?

— A implicación das empresas máis grandes é fundamental. Temos a responsabilidade de contribuír á formación do talento que imos necesitar no futuro e de axudar a construír unha sociedade máis preparada para afrontar os retos dixitais.
A capacitación profesional non pode ser só unha tarefa das administracións ou do sistema educativo; as empresas debemos participar activamente achegando coñecemento, experiencia práctica, visión de mercado e oportunidades.
No ámbito da ciberseguridade, ademais, estamos ante un desafío colectivo. As ameazas afectan a organizacións de todos os tamaños e tamén á cidadanía. Por iso, é importante que as compañías con maior experiencia compartamos boas prácticas, colaboremos en iniciativas conxuntas e axudemos a elevar o nivel de madurez dixital do conxunto do tecido económico galego. Insisto na idea de desafío colectivo.

— As compañías como a súa, onde poderían aportar máis para o fortalecemento do ecosistema tecnolóxico galego?

— Creo que podemos aportar especialmente en tres ámbitos.
O primeiro é o talento, colaborando coa universidade, a formación profesional e os centros educativos para que Galicia siga sendo unha referencia na xeración de profesionais TIC.
O segundo é a innovación. Temos a capacidade de impulsar proxectos de maior dimensión, favorecer a colaboración entre compañías, centros tecnolóxicos e administracións, e contribuír a que as solucións desenvolvidas en Galicia poidan competir en mercados nacionais e internacionais.
E o terceiro é a creación de oportunidades. Cando unha empresa galega medra, internacionalízase ou lidera proxectos estratéxicos, está abrindo camiño para outras empresas do ecosistema. O éxito dunha compañía non debe entenderse como algo illado, senón como unha oportunidade para fortalecer o conxunto do sector.

— O programa ALLOCATE no que participa a cidade da Coruña (así como o Clúster e Altia), podería ser un bo exemplo do que a tecnoloxía galega pode aportar á sociedade?

— Sen dúbida. ALLOCATE é un excelente exemplo de como a tecnoloxía pode poñerse ao servizo das persoas para resolver problemas reais e mellorar a calidade de vida da cidadanía.
O máis relevante deste tipo de iniciativas é que combinan innovación, colaboración público-privada cun papel destacado do Concello da Coruña e impacto social. Galicia conta con empresas, universidades e centros de coñecemento con capacidades tecnolóxicas de primeiro nivel, e proxectos como este permiten demostrar que ese coñecemento pode traducirse en solucións útiles para as cidades e para os seus habitantes.
Ademais, ALLOCATE reflicte algo que defendemos desde o Clúster TIC Galicia: a tecnoloxía non é un fin en si mesma, senón unha ferramenta para construír unha sociedade mellor, máis eficiente, máis inclusiva e máis sostible.

Santiago Paz, vicepresidente de PEMEs do Clúster TIC Galicia

— ¿Que iniciativas recentes do Clúster considera máis útiles para as pemes galegas?

— Os retos actuais para as pemes, que son o 80% dos socios do Clúster, son moi similares aos das grandes empresas. Formar parte do Clúster, é dicir estar unidos, axuda a que de forma colectiva se poidan poñer remedio aos grandes problemas e sobre todo afrontar os retos con máis capacidade.
Froito de esta unión xorden accións como o da formación permitindo as pemes capacitar aos seus traballadores, facendo máis competitivo o ecosistema TIC galego. Polo tanto diría que un deles e o plan formativo do Clúster TIC con cerca de 2 millóns de euros anuais en formación para os traballadores das entidades socias e para aqueles profesionais que non teñen traballo e queren formarse para acceder a un posto neste sector.
Destacaría tamén as accións de internacionalización que sen dúbida está permitindo a pemes seguir medrando e exportar produto de software alen das nosas fronteiras.

— ¿Que oportunidades pode abrir un bo ecosistema tecnolóxico a empresas como Dos Espacios á hora de emprender proxectos innovadores en Galicia?

— Non se entende o crecemento das pemes como Dos Espacios sen innovación e sen desenvolver I+D. Nos últimos 5 anos iniciamos proxectos innovadores que nos permitiu crear produto software tecnolóxico para o sector turístico e sobre todo para os destinos turísticos intelixentes. Esta forma de enfocar o futuro permite hoxe en día traballar cos principais destinos turísticos de España, formar parte do Hub de Innovación turístico de Telefónica e colaborar cos partners máis importantes do sector. Tamén permite levar este produto innovador ao estranxeiro onde por exemplo iniciaremos o primeiro piloto de Beditas Hospitality en EEUU ao longo do 2026.

— ¿Podemos dicir que sectores como o do turismo, de tanto impacto na nosa comunidade, están agora intimamente ligados ao sector TIC? ¿Aparte da explotación comercial que facilita a tecnoloxía, hai outras capas nas que se traballa que poden ofrecer máis ca un portelo de venda de servizos?

— Tradicionalmente o sector do turismo estaba pouco dixitalizado enfocando o produto de software eminentemente a venda ou a procesos moi sinxelos.
Era incomprensible que un sector que supón máis do 12% do PIB e dá traballo ao 11% do mercado laboral estivera sen modernizar. A implantación de destinos turísticos intelixentes, a creación da PID (Plataforma intelixente de destinos) por parte da Secretaría de Estado de Turismo a través de SEGITTUR, na que está a traballar tamén Dos Espacios, son sen dubida grandes avances cara un sistema de gobernanza do turismo que vai a permitir xestionar e gobernar este sector de forma máis eficiente.
Dos Espacios está a converterse nun referente no sector TIC turístico non só pola tecnoloxía que estamos a desenrolar se non tamén polo gran equipo de profesionais que temos na compañía que permiten deseñar estratexias de futuro para os destinos. Sen ir máis lonxe estamos rematando co plan estratéxico de turismo de Santiago por poñer un exemplo onde o deseño estratéxico permitirá que o sector siga crecendo de forma sostible.

: O Centro de Servizos Avanzados é un elemento vertebral da Cidade das TIC

O CITIC da UDC achega a astronomía inclusiva á Coruña cun programa sobre a eclipse solar

S. P. — 2026-06-08T11:30:00Z

O Centro de Investigación en Tecnoloxías da Información e das Comunicacións da Universidade da Coruña, que forma parte da Rede CIGUS, organizou a pasada semana unhas xornadas de divulgación científica dirixidas ás persoas usuarias do Centro de Atención a Persoas con Discapacidade da Coruña (CAPD), co obxectivo de achegarlles o coñecemento do Sol, da Lúa e do fenómeno das eclipses solares dun xeito aberto, participativo e adaptado ás súas necesidades.
A iniciativa desenvolveuse a pasada semana a través de diferentes actividades prácticas e divulgativas que permitiron ás persoas participantes comprender mellor os fenómenos astronómicos e prepararse para a eclipse total de sol prevista para o vindeiro 12 de agosto, en palabras do CITIC “un acontecemento excepcional que poderá observarse desde distintos puntos da Península Ibérica”.
As xornadas comezaron cunha charla divulgativa na que se abordaron conceptos básicos relacionados co Sol, a Lúa e os movementos dos corpos celestes. A través dunha conversa dinámica e participativa, as persoas asistentes descubriron como se producen as eclipses solares e por que constitúen un dos fenómenos máis espectaculares da astronomía.
Logo organizadores e asistentes botaron man dunhas lentes de realidade virtual para ofrecer unha experiencia interactiva que permitiu recrear de forma realista a eclipse do próximo mes de agosto. Así, as persoas participantes puideron experimentar en primeira persoa as diferentes fases do fenómeno e comprender mellor os cambios que se producen no ceo durante unha eclipse total.
Outra das actividades desenvolvidas foi un obradoiro de construción de caixas estenopeicas, un método sinxelo e seguro para observar unha eclipse mediante a proxección indirecta da imaxe do Sol. Durante a sesión, as persoas usuarias elaboraron os seus propios dispositivos utilizando materiais de cartón e aprenderon a importancia de empregar sistemas de observación seguros para protexer a visión.
O programa completarase nas vindeiras semanas cunha observación solar ao aire libre, prevista para unha xornada de ceo despexado durante o mes de xuño. Nesta actividade utilizarase o telescopio solar do CITIC, que permitirá observar con total seguridade diferentes detalles da superficie solar e achegarse de forma directa á investigación astronómica.
Para o investigador do CITIC Xabier Pérez Couto, responsábel da actividade, “a astronomía ten unha capacidade extraordinaria para espertar a curiosidade e o interese pola ciencia. A través de iniciativas como esta buscamos que todas as persoas poidan participar e gozar do coñecemento científico, demostrando que a divulgación pode e debe ser inclusiva. Ademais, ferramentas como a realidade virtual permiten crear experiencias sen barreiras que achegan fenómenos complexos dun xeito visual, comprensible e motivador”.
A actividade contou tamén coa colaboración de persoal do centro, entre o que se atopan Clara Valle, Ángel Regueiro e Andrija Zupic, que apoiaron o desenvolvemento das distintas sesións e contribuíron á súa adaptación e dinamización.
As xornadas forman parte das accións de divulgación científica que o CITIC da Universidade da Coruña desenvolve de maneira continuada para fomentar a cultura científica e tecnolóxica na sociedade.

A Deputación da Coruña prepara unha 2ª edición de Mercanavila.gal

S. P. — 2026-06-08T11:06:12Z

A Deputación da Coruña anunciou que "tralo éxito da primeira convocatoria" traballa xa na posta en marcha dunha segunda edición de MercaNaVila, o programa pioneiro de apoio ao comercio de proximidade nos concellos máis pequenos da provincia. O eixe de actividades volverá ser a web mercanavila.gal, a plataforma oficial da iniciativa dende a cal as persoas usuarias poden facerse de balde cos seus bonos, consultar os comercios adheridos e localizar os establecementos máis próximos por concello ou sector.
O presidente, Valentín González Formoso, mantivo a semana pasada unha reunión co presidente da Federación Galega de Comercio, José María Seijas, para avanzar no deseño da nova campaña, prevista para o outono de 2026. Na mesma participou tamén a deputada de Emprego, Rosa Ana García.
O encontro serviu para facer balance dunha iniciativa que, segundo sinalaron, “superou amplamente as expectativas iniciais e que se converteu nun referente de apoio ao comercio local en Galicia”.
Así, na súa primeira edición, MercaNaVila puxo á disposición da cidadanía bonos desconto para realizar compras nos establecementos adheridos, “xerando un impacto económico de grande relevancia nas vilas e concellos pequenos e medianos da provincia”.
Para Formoso, as cifras acadadas en MercaNaVila 2025 "demostran que funcionou, que chegou á xente e que respondeu ás necesidades reais do comercio de proximidade".
MercaNaVila puxo á disposición da cidadanía descontos para realizar compras nos establecementos adheridos das vilas e concellos pequenos e medianos da provincia. A iniciativa pechou a súa primeira edición con máis de 93.000 bonos descargados, preto de 300.000 operacións de compra, 1.080 comercios participantes e 16 millóns de euros mobilizados en vendas no comercio local.
O presidente da Federación Galega de Comercio, José María Seijas, valorou “positivamente” a vontade da Deputación de manter o programa e destacou a importancia de que a nova edición se estea a deseñar en colaboración directa co sector.
Na reunión, Deputación e Federación Galega de Comercio coincidiron na “necesidade de seguir traballando de maneira coordinada para adaptar a nova edición ás necesidades reais do sector, simplificar a participación dos establecementos, reforzar a difusión da campaña e ampliar o impacto do programa no territorio”.
A Deputación enmarca MercaNaVila dentro da súa estratexia de apoio ao tecido económico local, á creación de emprego e á dinamización dos concellos de menor tamaño. O programa busca incentivar as compras nos negocios de proximidade, fortalecer o comercio tradicional e contribuír á actividade económica nas vilas da provincia.
A primeira edición deixou tamén unha importante pegada territorial. Concellos como Noia, Boiro, Ordes, Cee, As Pontes, Betanzos, A Pobra do Caramiñal, Melide, Arzúa ou Padrón rexistraron algunhas das cifras máis destacadas de vendas, evidenciando a capacidade da campaña para mobilizar consumo e xerar actividade económica en todo o territorio provincial.
Coa vista posta no outono, A Deputación e Federación Galega de Comercio iniciarán agora os traballos técnicos para definir os detalles da nova convocatoria, co obxectivo de consolidar e ampliar a iniciativa.

A Maker Faire Galicia converteu Santiago en capital das tecnoloxías inclusivas e da rapazada argalleira

S. P. — 2026-06-08T11:00:00Z

Celebrouse o pasado sábado 6 de xuño no centro comercial Área Central a XII edición da Maker Faire Galicia, a maior feira de inventoras e inventores, creadoras e creadores do mundo. Na Maker Faire atopamos: tecnoloxía, enxeñaría, ciencia, arte, artesanía e educación baixo a filosofía do Faino ti mesma (Do It Yourself). Obradoiros, charlas, exhibicións e proxectos sempre cun compoñente inclusivo e social.
Foi no 2006, en California, cando naceu o movemento maker, impulsado pola revista Make, o obxectivo era reunir a persoas afeccionadas e profesionais de todas as idades para compartir os seus proxectos e coñecementos. A partir de aí o pensamento dos maker espallouse por todo o mundo, celebrándose feiras destas características ao longo e ancho do planeta.


O stand do "Universo", dos Minimakers VermisLAB

Indo á Maker Faire compostelá, na súa inauguración oficial estiveron: a concelleira de Dereitos e Servizos Sociais, Promoción Económica e Mocidade, María Rozas; o subdirector xeral de Emprendemento da Xunta de Galicia, José Luís Maestro Castiñeiras e a xerente de Área Central, Sara Castedo.
Na feira galega houbo de todo: a intervención de Pablo Núñez e o seu proxecto orientado a fomentar a empatía cara ás persoas con Párkinson, unha nova edición de Voces Ocultas coa participación de Segundo e Mónica (asociación Misela), ou a charla-obradoiro de Nuska Chousa. O peche correu a cargo de Galos do Norte. Ao longo do día tamén tiveron lugar obradoiros prácticos organizados por: Scanlive, Mundo Bichos, Ceo Aberto ou Vella Escola.


Os Minimakers de VermisLAB e a súa profesora Ana Pena recollendo o premio

A xornada concluíu coa entrega dos premios do público, que recoñeceron os proxectos máis valorados polos asistentes en catro categorías diferentes.
Mención á parte merecen os máis pequenos e pequenas da feira, os Minimakers, co primeiro premio fixéronse o Colexio Salesianos Santo Anxo de Avilés (Asturias). O segundo premio foi parar aos nenos e nenas de VermisLAB, crianzas de 5 a 9 anos co seu proxecto O Universo, dirixido pola súa profesora Ana Pena Loureiro, quen non dubidou en levar con ela a toda a rapazada, que asistía por primeira vez a esta feira para desfrutar dunha xornada chea de emoción e cun final grande para esta xentiña pequena. O segundo premio que se levaron os de VermisLAB foi froito dun traballo no que predominou ante todo a curiosidade dos nenos polo universo, pois, segundo apuntou Ana Pena, os nenos e nenas investigaron sobre os planetas, fixeron murais, un vídeo explicativo sobre o universo, maquetas, traballaron coa electrónica básica (uso de engrenaxes, ferramentas, etc) un grande traballo sempre en equipo na procura de fomentar a creatividade, aprender a xestionar a frustración, ensinar a importancia do respecto aos demais, da diversidade... esforzo que se transformou nunha recompensa a xeito de premio que foron recoller moi ilusionados parte do equipo dos Minimakers do VermisLAB acompañados da súa profesora Ana.

Indo ao resto do palmarés, Speaking Nature, tamén do centro asturiano, completou o podio co terceiro posto.
Na categoría Maker, o proxecto máis votado foi Scanlive, de Jordi Rodríguez. A segunda posición foi para Enxeñaría en 3D, da UVigo, e a terceira para SepiArtShop, de Carlota Cao.
No apartado de Divulgación impúxose: Quién quiere ser Neurodivergente?, de VermisLAB Psicoloxía, seguido por Recoñecemento Automático de Linguaxe de Signos, de AtlantTIC da UVigo. O terceiro premio foi compartido por Achegarche e Synestec, impulsados por Eva e Rafael Somolinos.
En Innovación Social, o premio foi para Anxos Caídos como unha seda, mentres que Voga-Voga, da asociación Misela, obtivo o segundo premio e os produtos de apoio personalizados de COGAMI lograron a terceira posición.
Para pechar a Maker Faire, a organización entregou o premio Maker de Mérito ao artesán Nacho Porto, unha figura vinculada desde fai case medio século á creación artesanal desde O Pindo (Carnota).
Detrás da Maker Faire Galicia está Design Thinkers and Makers, unha empresa de Santiago de Compostela que se adica á innovación en tres eidos: o educativo, o empresarial e o social e cultural. No ámbito educativo innova a través do proxecto VermisLAB, no empresarial coa consultora Designthinking.gal e no social e cultural con proxectos como a Maker Faire Galicia ou o Roteiro Maker, onde achega a innovación á sociedade a través de experiencias interactivas.

RAGC e a UIE premian sete novos talentos investigadores da USC, a UDC e a UVigo

S. P. — 2026-06-08T10:00:00Z

A Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) e a Universidad Intercontinental de la Empresa (UIE) acaban de resolver a segunda edición dos Premios RAGC-UIE para investigadoras e investigadores novas/os. Estes galardóns teñen como obxectivo impulsar a investigación científica en Galicia, dando recoñecemento e potenciando as traxectorias de investigadoras e investigadores novos que desenvolven a súa carreira en centros da nosa comunidade.
Distinguen a contribución da investigación ao avance de tres ramas de coñecemento: Ciencias Básicas, Ciencias Sociais e Ciencias Técnicas.

: Verónica Bolón, investigadora do CITIC da UDC

A UIE promove estes galardóns conxuntamente coa RAGC en virtude do seu compromiso coa excelencia e innovación académica e investigadora e a formación avanzada de investigadores e profesorado que desenvolve, así mesmo, a través do seu Instituto Universitario de Investigación (IUI), con sede en Santiago de Compostela.
Na categoría de Ciencias Básicas a galardoada é Verónica Bolón, pioneira en deseñar sistemas de intelixencia artificial sustentábeis; en Ciencias Técnicas distínguese a Laura Castro polo seu labor no eido das enerxías renovábeis mariñas; e en Ciencias Sociais o recoñecemento corresponde a María Barreiro, dedicada a axudar ás organizacións a ser máis respectuosas cos recursos naturais. Cunha dotación de 5000 euros para cada un dos tres premios, concedéndose ademais varios accésits. Os galardóns entregaranse nun acto que se celebrará o vindeiro 18 de xuño en Santiago, no Centro Obra Social Abanca.
Verónica Bolón
No eido das Ciencias Básicas recoñécese á enxeñeira informática Verónica Bolón (Carballo, 1984), profesora da Universidade da Coruña, que desenvolve a súa actividade investigadora no Laboratorio de I+D en Intelixencia Artificial e é investigadora do CITIC da UDC. Céntrase no deseño de sistemas de intelixencia artificial eficientes, capaces de equilibrar rendemento, custo computacional e impacto ambiental. Esta visión, que sitúa a sustentabilidade como eixe central do deseño algorítmico, é pioneira en España.
Os resultados dos seus traballos téñense aplicado en ámbitos como o biomédico -diagnóstico de retinopatía do prematuro, enfermidades cardiovasculares ou trastornos do sono-, así como para a resolución de problemas ambientais e educativos. Forma parte do top 2% de investigadores máis influentes a nivel mundial segundo a Universidade de Stanford. É revisora habitual de programas do Consello Europeo de Investigación, o que implica avaliar proxectos de vangarda e contribuír á definición das prioridades científicas europeas. Dirixe a Cátedra UDC-Inditex de Intelixencia Artificial en Algoritmos Verdes. Ademais, desenvolve tarefas de asesoramento institucional en intelixencia artificial -en particular para a Comisión Europea-, forma parte do comité de expertos para o asesoramento en IA en Galicia e é membro do comité do laboratorio de ideas da AESIA (Axencia Española para a Supervisión da IA).
Dous accésits en Ciencias Básicas
Manuel Souto (Valencia, 1988), investigador do Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS) da Universidade de Santiago, recibiu un accésit. Investiga en novos materiais máis ecolóxicos con aplicacións en almacenamento enerxético.
Na actualidade céntrase no desenvolvemento de baterías máis eficientes e respectuosas co medio ambiente, baseadas en eléctrodos orgánicos, fronte ás baterías de litio convencionais, que usan elementos críticos como o cobalto.
Outro dos accésit foi para Ismael González (O Rosal, 1988), do Centro Singular de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS) da USC. Afonda nos mecanismos neuroendocrinos que controlan o metabolismo. Nesta liña, descubriu que os estróxenos actúan no hipotálamo para incrementar a temperatura corporal e xerar saciedade.
En relación á regulación hipotalámica do peso corporal, os seus traballos supuxeron un notable avance no coñecemento dos mecanismos fisiopatolóxicos da obesidade. Ademais, en colaboración co Hospital Clínico de Santiago, describiu por primeira vez a dinámica da activación do tecido adiposo marrón nos neonatos, fundamental para lograr a súa supervivencia nas primeiras semanas de vida.
Laura Castro
No eido das Ciencias Técnicas distínguese á investigadora da Universidade da Coruña Laura Castro (Betanzos, 1985), que desenvolve o seu labor no Centro de Investigación en Tecnoloxías Navais e Industriais (CITENI) de Ferrol. A súa traxectoria céntrase no estudo técnico-económico das enerxías renovábeis mariñas: enerxía eólica mariña, enerxía undimotriz, sistemas híbridos de enerxía mariña e enerxía solar mariña. Traballou en sistemas de ancoraxe para plataformas mariñas de enerxía renovábel.
Na actualidade é investigadora principal de tres proxectos: un nacional no que se está a desenvolver unha ferramenta para planificar o almacenamento de enerxía procedente de fontes de enerxía mariña en España; outro europeo sobre a xestión de riscos para a produción estable, segura e sostíbel de hidróxeno verde utilizando enerxía eólica mariña; e outro tamén europeo para a mellorar a eficiencia enerxética en Xeorxia, Acerbaixán e Ucraína. É a única catedrática na área de Construcións Navais en Galicia e a máis nova de toda España.
Accésit en Ciencias Técnicas
Concedeuse un accésit a Lucía Díaz (Vilalba, 1985), profesora do Departamento de Deseño na Enxeñaría da Universidade de Vigo. Investiga no eido da dixitalización da contorna construída para crear espazos máis seguros, intelixentes e sostíbeis. Tamén analiza o espazo urbano co obxectivo de comprender a súa influencia sobre o ser humano, de interese, por exemplo, para mellorar a accesibilidade.
Ten desenvolvido proxectos internacionais (cunha captación para a UVigo de máis de 3,5 millóns de euros), boa parte deles centrados no mantemento intelixente de infraestruturas, a aplicación da circularidade e sustentabilidade na construción, ou a dixitalización de contornas urbanas co propósito de facilitar a vida de persoas con diversidade funcional.
María Barreiro
En Ciencias Sociais prémiase a María Barreiro (A Coruña, 1987), profesora da Universidade da Coruña e investigadora do centro de investigación interuniversitario ECOBAS, especializado no estudo da sustentabilidade. Traballou na Universidade de Gävle (Suecia) e na UNED. Durante os últimos dez anos, a súa investigación centrouse especialmente en economía circular, desenvolvemento económico e cuestións de xénero. Enfócase na busca de mecanismos que axuden ás organizacións a ser máis sustentábeis, tanto económica como ambiental e socialmente.
Participou no proxecto europeo ToNoWaste, valorado en 6 millóns de euros, no que colaborou con 21 universidades e varias institucións de 7 países, co obxectivo de reducir o desperdicio de alimentos. É coordinadora do Green Campus da facultade de Economía e Empresa da UDC.
Accésit en Ciencias Sociais
O accésit neste eido foi para Rubén Lado (Outes, 1989), profesor de Economía Financeira e Contabilidade da Universidade de Santiago. Ao longo da súa carreira desenvolveu dúas grandes liñas de investigación: o estudo do efecto da localización empresarial sobre as variábeis económico-financeiras, con especial atención ao sector turístico-hoteleiro español; e a xestión de riscos empresariais nun contexto de crecente dixitalización e transición enerxética.
Estas liñas conectan con problemáticas actuais como a sostibilidade, a intelixencia artificial e a automatización. É secretario do Centro de Estudos Turísticos (CETUR) da USC e investigador de ECOBAS.

Investigadores da UDC exploran o potencial dos dispositivos na rehabilitación infantil no fogar

S. P. — 2026-06-08T09:42:56Z

Investigadoras do CICA da Universidade da Coruña participaron nun estudo internacional que analiza como nenos e nenas con parálise cerebral unilateral empregan a tecnoloxía no seu día a día e como perciben as súas familias o uso de dispositivos como tabletas, teléfonos móbiles ou videoconsolas no fogar.
O traballo, publicado na revista Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, recolle as experiencias de familias de menores de entre 3 e 7 anos con parálise cerebral unilateral en diferentes comunidades autónomas españolas.
Segundo fai saber o grupo, os resultados amosan que moitos dos menores empregan ambas mans de maneira máis espontánea cando interactúan con xogos, aplicacións ou dispositivos que lles resultan motivadores. De feito, as familias participantes na investigación coinciden no potencial da tecnoloxía (e no interese que esta esperta) para favorecer que os nenos intenten integrar a man afectada en actividades cotiás, especialmente naquelas que requiren o uso das dúas mans.
Porén, o estudo tamén identifica barreiras importantes: “Moitos dispositivos non están adaptados ás necesidades motoras destes nenos: o tamaño dos botóns, a sensibilidade das pantallas táctiles ou a necesidade de movementos precisos poden dificultar o uso e provocar frustración”, sinala o grupo de investigación, engadindo que “as familias valoran aquelas ferramentas tecnolóxicas que poden favorecer a participación e o uso funcional da extremidade afectada sen facer que os nenos se sintan diferentes dos seus iguais”.
A investigación conclúe que “adaptar tecnoloxías xa presentes nos fogares podería contribuír a complementar a rehabilitación en contornas naturais e motivadoras, sempre cun uso supervisado e adecuado á idade dos menores”.
No estudo colaborativo ca Manchester Metropolitan University, Universidade de Castela-A Mancha e Universidade Miguel Hernández participaron a investigadora Verónica Robles García e a investigadora predoutoral Irene González Eiroa do grupo NeuroCom.

A caravana de R recala estes días en Ribadavia, Celanova e Barbadás

S. P. — 2026-06-08T09:07:35Z

A caravana Airstream de R, faciana móbil dunha campaña de proximidade que aposta polo contacto directo coas persoas e con “achegarlles interacción, diversión e servizos avanzados”, estivo os días pasados (dende finais de maio) nas localidades coruñesas de Ortigueira e Cariño, primeiro, e de Betanzos e As Pontes, despois. Agora, dende este martes 9 de xuño e ata o 17 de xuño recalará nas poboacións ourensás de Ribadavia (9 e 10 de xuño), Celanova (11, 12 e 13) e Barbadás (16 e 17).
A xira retomará o seu periplo ata principios de xullo en Caldas, Ordes, Arzúa, Melide, A Estrada e Cambados.
A caravana Airstream de R permite á veciñanza das ditas localidades coñecer, por exemplo, o servizo de Internet rural de R ( banda larga con 5G en zonas de acceso difícil) ou o servizo Cachocobertura R para interiores con mala conectividade, entre outras novidades do seu catálogo.
En palabras da operadora galega, “a caravana de R é máis do que un vehículo en ruta por Galicia cunha oficina móbil e unha proposta divertida, é unha campaña de proximidade que aposta polo contacto directo coas persoas e que deixará pegada logo de cada parada porque ofrece interacción, diversión e servizos avanzados”.
O interior da caravana servirá tamén para amosar dispositivos do fabricante vivo, socio tecnolóxico da acción, cunha oferta especial dispoñible unicamente durante a ruta e xestionada desde o propio vehículo.
A proposta incluirá distintas actividades promocionais, como xogos cunha máquina de aire que permitirá conseguir premios directos e participar no sorteo dun smartwatch de Vivo. Ademais, haberá concursos en redes sociais para anticipar as seguintes paradas da caravana e xerar expectación arredor do percorrido.

A Deputación de Pontevedra achega en xuño tres novos obradoiros de transformación tecnolóxica

S. P. — 2026-06-08T08:30:53Z

A Deputación de Pontevedra organiza este mes de xuño tres novos obradoiros de capacitación tecnolóxica ao abeiro da Rede SmartPeme+. As accións, todas elas telemáticas e con inscrición previa, afondarán en cuestións de interese para o tecido empresarial da provincia como o Whatsapp Business, a Intelixencia Artificial e o copywriting para web e tendas en liña.
O xoves 11 de xuño, a partir das 12.00 horas, celebrarase o obradoiro Whatsapp business para negocios, no que de xeito práctico se afondará na optimización desta ferramenta como canle estratéxica de venda e fidelización local. Na sesión, analizarase a configuración do perfil profesional, o despregue de automatizacións, a xestión eficiente de catálogos e o deseño de campañas de mercadotecnia directa, co obxectivo de “dixitalizar a atención ao cliente, axilizar procesos comerciais e potenciar as conversións en micronegocios”. As inscricións deben realizarse a través da Rede.
O xoves 18 de xuño, a partir das 12.00 horas, desenvolverase a sesión Copywriting II: web e tendas en liña, na que se dará a coñecer como axudar a converter as visitas en clientes grazas ás palabras. Nesta formación afondarse en como comunicar o valor dos produtos ou servizos de xeito claro, natural e persuasivo e, entre outras cuestións, como mellorar as fichas de produto. As inscricións deben realizarse no en liña.
Finalmente o xoves 25 de xuño, tamén desde as 12.00 horas, a Deputación ofrece o obradoiro IA como ferramenta de marketing, unha formación técnica e introdutoria sobre o impacto real da intelixencia artificial aplicada á mercadotecnia dixital contemporánea. Neste eido, na sesión afóndase en ferramentas clave para a automatización de contidos, optimización SEO e, entre outras cuestións, a xestión avanzada de plataformas CRM. As inscricións deben realizarse en liña.
A Deputación destina este ano un total de 740.000 € á Rede SmartPeme+ que, por vez primeira, se coordinará co servizo dos Polos de Emprendemento da Xunta de Galicia co obxectivo de cubrir todo o territorio da provincia. Deste xeito, desde as oficinas de Vigo, Pontevedra e Ponteareas levaranse a cabo actividades formativas relacionadas co crecemento empresarial e a transformación dixital, asesorando a emprendedores, autónomos e pemes e impartindo talleres formativos e actividades complementarias.

A Xunta aproba 11 formularios no marco dos traballos de impulso da Plataforma Urbanística Dixital De Galicia

Redacción — 2026-06-08T07:30:00Z

A Xunta aprobou 11 formularios normalizados destinados á solicitude de distintos procedementos relacionados coa tramitación dos instrumentos de planeamento urbanístico. A disposición derradeira cuarta do Decreto 143/2016, do 22 de setembro, polo que se aproba o Regulamento da Lei do solo de Galicia, xa prevía o desenvolvemento normativo posterior dos formularios correspondentes aos procedementos administrativos iniciados por instancia de parte e tramitados ante o órgano autonómico competente en materia de urbanismo.
A Lei 5/2025, do 23 de decembro, de medidas fiscais e administrativas, introduciu modificacións no artigo 60 da Lei do solo de Galicia, relativo á tramitación do Plan Xeral de Ordenación Municipal. Como consecuencia desta reforma, o procedemento pasa a iniciarse ante a Dirección Xeral de Urbanismo (DXU) e non ante o órgano ambiental. Esta modificación fai necesaria a creación de novos formularios para a tramitación dos plans xerais e das súas modificacións, así como para determinados instrumentos de desenvolvemento sometidos a avaliación ambiental estratéxica ordinaria que deben seguir o mesmo procedemento.
A mesma norma incorporou tamén un novo artigo 83 bis á Lei do solo de Galicia para regular a corrección de erros nos instrumentos de planeamento urbanístico aprobados definitivamente pola Xunta de Galicia, o que require igualmente a creación dun modelo normalizado específico.
Xunto a estes formularios, habilítanse outros tres modelos para solicitudes e comunicacións previstas na normativa urbanística galega que ata o momento carecían dun formato estandarizado. O obxectivo é facilitar a presentación electrónica destes trámites sen recorrer ao formulario xenérico empregado nos procedementos que non dispoñen de modelo propio.
Segundo establece o artigo 66 da Lei 39/2015, do procedemento administrativo común das administracións públicas, cando a Administración determine modelos específicos para a presentación de solicitudes, o seu uso será obrigatorio para as persoas interesadas.
A incorporación destes formularios enmárcase nos traballos de desenvolvemento da Plataforma Urbanística Dixital de Galicia, impulsada pola Consellería de Vivenda e Planificación de Infraestruturas e desenvolvida pola AMTEGA. Esta ferramenta permitirá realizar de maneira íntegra a tramitación dos instrumentos de planeamento urbanístico e de ordenación do territorio.
A plataforma posibilitará a realización de todos os procedementos administrativos necesarios para a tramitación do planeamento, incorporando a participación dos distintos axentes implicados. Ademais dos concellos, integrará á Xunta de Galicia, aos organismos responsables da emisión de informes sectoriais e á cidadanía que participe nos procesos de consultas ambientais e información pública.
Tamén ofrecerá acceso público ao estado de tramitación dos expedientes e facilitará a xestión documental, unha funcionalidade especialmente útil para os concellos con menores recursos técnicos e humanos.
A utilización desta ferramenta contribuirá a optimizar a xestión administrativa, mellorar os servizos prestados á cidadanía e incrementar a eficiencia, a transparencia e a seguridade xurídica dos procedementos. Ademais, permitirá reducir os prazos de tramitación, un aspecto especialmente relevante no ámbito urbanístico.
Actualmente está en execución a primeira fase do proxecto, cuxa finalización está prevista para 2027.

Os formularios aprobados son os seguintes:

UR300A (Anexo I): Documentación previa para a redacción do Plan Xeral de Ordenación Municipal.
UR300B (Anexo II): Tramitación do Plan Xeral de Ordenación Municipal e da súa avaliación ambiental estratéxica.
UR301A (Anexo III): Modificación puntual de planeamento xeral que non ten por obxecto a delimitación de solos de núcleo rural e da súa avaliación ambiental estratéxica.
UR301B (Anexo IV): Modificación puntual de planeamento xeral que ten por obxecto a delimitación de solos de núcleo rural e da súa avaliación ambiental estratéxica ordinaria.
UR301C (Anexo V): Corrección de erros de planeamento xeral aprobado definitivamente pola Xunta de Galicia.
UR302A (Anexo VI): Tramitación de plan parcial ou plan especial e da súa avaliación ambiental estratéxica ordinaria.
UR302B (Anexo VII): Modificación puntual de plan parcial ou plan especial e da súa avaliación ambiental estratéxica ordinaria.
UR303A (Anexo VIII): Delimitación de solo de núcleo rural e da súa avaliación ambiental estratéxica ordinaria.
UR303B (Anexo IX): Modificación puntual de delimitación de solo de núcleo rural e da súa avaliación ambiental estratéxica ordinaria.
UR304A (Anexo X): Declaración de procedencia para a ordenación urbanística que afecte a varios municipios.
UR305A (Anexo XI): Alegacións a instrumentos de planeamento urbanístico en tramitación promovidos pola Dirección Xeral de Urbanismo.

Os formularios estarán dispoñibles na sede electrónica da Xunta de Galicia e entrarán en vigor aos 20 días da súa publicación no Diario Oficial de Galicia, o 30 de xuño de 2026.